05.2017

bluewave : book review

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

οικογενειακές επιχειρήσεις: τρεις κουλτούρες στην παγκόσμια οικονομία 
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Πολύ συχνά όσοι παρακολουθούν τις εξελίξεις στο μάνατζμεντ δίνουν μεγάλη σημασία στις μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις και τι μπορούν να μας διδάξουν από τους τρόπους σκέψης και δράσης τους. Η οικογενειακή επιχείρηση συχνά αγνοείται αν και η πλειοψηφία των επιχειρήσεων σε πολλές οικονομίες είναι οικογενειακές. Οι επιχειρήσεις αυτές (πχ οι αφανείς πρωταθλητές εδώ και εδώ) μπορεί να είναι πηγή εξαιρετικά χρήσιμων προσεγγίσεων στο μάνατζμεντ και στο επιχειρείν. Ο πατέρας του σύγχρονου μάνατζμεντ Peter Drucker θεωρούσε την οικογενειακή επιχείρηση πολύτιμη και είχε δώσει τους δικούς τους κανόνες για την μακροχρόνια επιβίωση της και για την καταπολέμηση των παιδικών ασθενειών της. Τα τελευταία χρόνια η παγκοσμιοποίηση όχι μόνο παρουσιάζει καινούργιες ευκαιρίες για οικογενειακές επιχειρήσεις αλλά και συνθήκες που τις ευνοούν. Δεν είναι τυχαίο που το θέμα έχει τραβήξει την προσοχή πολλών. Η πορεία των οικογενειακών επιχειρήσεων στο νέο αυτό περιβάλλον είναι το θέμα του βιβλίου που βλέπουμε εδώ.

Cross Cultures
How Global Families Negotiate Change Across Generations
By James Grubman and Dennis T. Jaffe
CreateSpace Independent Publishing Platform, 2016


Οι συγγραφείς είναι ψυχολόγοι
με πλούσια και μακροχρόνια δράση στην παροχή συμβουλών σε οικογενειακές επιχειρήσεις και σχετικό συγγραφικό έργο. Πιστεύουν ότι κάθε επιχείρηση αναπτύσσει κουλτούρα και τρόπους δράσης που έχουν τις ρίζες τους στην κουλτούρα του τόπου καταγωγής τους. Βλέπουν τρία είδη διαφορετικών οικογενειακών επιχειρήσεων με ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά. 

Στην Β. Αμερική και Δ. και Β. Ευρώπη επικρατεί το ατομικό μοντέλο. Το μοντέλο αυτό χαρακτηρίζεται από ατομισμό, δημιουργικότητα, ευθύνη, και ορθολογισμό σε όλα τα επίπεδα. Η οικογένεια προσπαθεί να δώσει σε όλους ευκαιρίες ατομικής δράσης και ανέλιξης. Το πλεονέκτημα των επιχειρήσεων αυτών είναι η καινοτομία και η οικονομική επιτυχία αλλά το μειονέκτημα το ότι μπορεί να μην υπάρχει συντονισμένη προσπάθεια. Το αποτέλεσμα είναι ότι η επιχείρηση μπορεί να καταλήξει στο τέλος σε άλλα χέρια. Το δεύτερο μοντέλο, που επικρατεί κυρίως στις χώρες της Άπω Ανατολής, χαρακτηρίζεται από συλλογική αρμονία. Βασικά χαρακτηριστικά του είναι η υποχρέωση και καθήκον προς την οικογένεια και τον κοινωνικό περίγυρο. Τα μέλη της οικογένειας έχουν κάποια αυτονομία αλλά πρέπει να έχουν μεγάλο σεβασμό στην παράδοση. Το μειονέκτημα στην περίπτωση αυτή είναι ότι οι επιχειρήσεις αυτές μπορεί να είναι αργές στην καινοτομία και στην προσαρμογή τους σε αλλαγές. Το τρίτο μοντέλο είναι αυτό της κουλτούρας της τιμής, και επικρατεί στις χώρες της Ν. Ευρώπης και Ν. Ασίας, στην Αφρική και στην Μ. Ανατολή. Το μοντέλο αυτό δίνει έμφαση στην αφοσίωση στην οικογένεια. Στις επιχειρήσεις αυτές ο πατριάρχης κυριαρχεί σε όλες τις αποφάσεις και τα μέλη της οικογένειας δεν έχουν αυτονομία. Η προσπάθειες είναι συμπαγείς και χωρίς διαφωνίες. Οι επιχειρήσεις αυτές είναι πολύ δύσκολο να αλλάξουν και να προσαρμοστούν στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Οι συγγραφείς περιγράφουν συνοπτικά τα τρία μοντέλα αντίστοιχα "κάνε ό,τι θέλεις", "έχεις υποχρέωση στην οικογένεια, αν χρειαστεί", και "πρέπει να είσαι με την οικογένεια γιατί δεν μπορείς να έχεις εμπιστοσύνη σε κανέναν άλλο". Αν και δεν βλέπουν κάποιο από τα τρία μοντέλα καλύτερο από τα άλλα, βλέπουν γενικά μια τάση παγκόσμια προς το ατομικό μοντέλο. 

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου οι συγγραφείς αναλύουν το ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις σε όλες τις κουλτούρες ακολουθούν ταυτόχρονα δύο πορείες: μια κάθετη προς τα πάνω καθώς αναπτύσσονται και ωριμάζουν που είναι οικονομικής φύσης, και μια οριζόντια, καθώς έρχονται σε επαφή με άλλες επιχειρήσεις και αγορές διεθνώς, που είναι πολιτισμικής φύσης. Η πορεία προς τα πάνω είναι σημαντική γιατί φέρνει την επιχείρηση σε αυτό που οι συγγραφείς αποκαλούν κουλτούρα πλούτου και μπορεί να βάλει σε πορεία σύγκρουσης διαφορετικές γενιές της οικογένειας. Η οριζόντια πορεία φέρνει την επιχείρηση σε επαφή με επιχειρήσεις από τις δύο άλλες κουλτούρες και η επαφή αυτή μπορεί να είναι προβληματική. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση από το ατομικό μοντέλο μπορεί να έχει προβλήματα συνεργασίας με μια επιχείρηση από το μοντέλο τιμής καθώς στο πρώτο ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τι θέλει ενώ στο δεύτερο τα πάντα εξαρτώνται από τον επικεφαλής και κανείς δεν μπορεί να διαφωνεί μαζί του. Να σημειωθεί ότι η επαφή αυτή δεν είναι αναγκαστικά επιχειρηματική. Για παράδειγμα, σε πολλές χώρες με κουλτούρα τιμής η οικογένεια μπορεί να στείλει τα παιδιά της να μορφωθούν σε μια ατομική κουλτούρα και με την επιστροφή τους στην επιχείρηση και την ανάληψη καθηκόντων να δημιουργήσουν αναστάτωση φέρνοντας καινούργιες νοοτροπίες.  

Οι συγγραφείς πιστεύουν ότι για την οικογενειακή επιχείρηση στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία η προσαρμογή είναι απαραίτητη, τόσο στο κάθετο όσο και στο οριζόντιο ταξίδι της. Για το πρώτο η επιχερίηση πρέπει να αξιολογεί συνεχώς το πώς αναπτύσσεται οικονομικά και ποια στοιχεία από τις ρίζες της πρέπει να διατηρήσει καθώς περνάει σε μια νέα κουλτούρα πλούτου και ευημερίας. Το ίδιο συμβαίνει και το οριζόντιο ταξίδι της. Στην επαφή με τις άλλες δύο κουλτούρες η επιχείρηση πρέπει να βλέπει ποια στοιχεία από την δική της κουλτούρα πρέπει να διατηρήσει και ποια πρέπει να υιοθετήσει από τις άλλες δύο. Οι συγγραφείς αφιερώνουν το τρίτο μέρος του βιβλίου σε πολλές πρακτικές συμβουλές για τις δύο αυτές βασικές προσαρμογές.  

Να σημειωθεί ότι το βιβλίο είναι γραμμένο κυρίως για συμβούλους τέτοιων επιχειρήσεων, όπως τράπεζες, θεματοφύλακες, αντιπροσώπους οικογενιεών κλπ. που βοηθούν οικογενειακές επιχεριήσεις στο να κάνουν το οικονομικό και πολιτισμικό ταξίδι τους ομαλό. Αλλά είναι ακόμα πολύ χρήσιμο και για μάνατζερ. 

[book reviews 05.2017]

 

.

Nothing endues but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best