05.2017

bluewave : strategy

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

οικογενειακές επιχειρήσεις: τους ανήκει το μέλλον;

Για πολλούς αναλυτές του μάνατζμεντ ο 20ς αιώνας και κυρίως το δεύτερο ήμισυ ανήκε στις μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις. Είχαν πολλά πλεονεκτήματα τόσο από άποψη μάνατζμεντ όσο και χρηματοδότησης. Ο 21ος αιώνας όμως παρουσιάζει πολλές προκλήσεις. Οι οικονομικοί κύκλοι έχουν αλλάξει και η παγκοσμιοποίηση έχει εντείνει τον ανταγωνισμό. Οι συνθήκες αυτές έχουν φέρει στο προσκήνιο τις οικογενειακές επιχειρήσεις τόσο από τις αναδυόμενες αγορές όσο και αναπτυγμένες οικονομίες (ας μην ξεχνάμε ότι πολλά γνωστά ονόματα όπως πχ η Walmart και η Toyota ήταν και είναι ως ένα βαθμό οικογενειακές επιχειρήσεις). Οι οικογενειακές επιχειρήσεις στις νέες αυτές συνθήκες έχουν πολλά πλεονεκτήματα είτε παραμένουν καθαρά οικογενειακές είτε έχουν εξελιχθεί σε μεγάλες εισηγμένες.

Ο Josh Baron σε ένα άρθρο του με τίτλο "Why the 21st Century Will Belong To Family Business" στην διαδικτυακή έκδοση του Harvard Business Review της 28.3.2016 θεωρεί ότι η πλέον συνηθισμένη μορφή επιχείρησης η μεγάλη, εισηγμένη επιχείρηση έχει αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα με την ένταση του ανταγωνισμού στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Αντίθετα βλέπει την οικογενειακή επιχείρηση, παρά τα οποιαδήποτε προβλήματα που αντιμετωπίζει από την φύση της, να έχει πολλά πλεονεκτήματα στο άμεσο μέλλον. Βλέπει πέντε λόγους για τα πλεονεκτήματα αυτά. 

Πρώτον, στο ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να δημιουργούν κουλτούρες με αξίες και να προσελκύουν προσωπικό που ενδιαφέρεται για κάτι περισσότερο από έναν απλό μισθό και ανέλιξη στην ιεραρχία. Δουλεύοντας κοντά στον ιδρυτή και ιδιοκτήτη έχουν κάποια ιδιαίτερη αφοσίωση και σκοπό. Δεύτερον, από χρηματοοικονομική άποψη, σε αντίθεση με τις μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις, οι οικογενειακές μη εισηγμένες επιχειρήσεις δεν αντιμετωπίζουν τις απαιτήσεις των αγορών στην ανεύρεση κεφαλαίων και την πίεση τους για βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Έχουν συνήθως προοπτική τουλάχιστον μιας γενιάς και έτσι παίρνουν καλύτερες αποφάσεις για την μακροπρόθεσμη υγεία της επιχείρησης. Είναι πειθαρχημένες και υπομονετικές χωρίς σπατάλες, με αποτέλεσμα να έχουν χαμηλότερο κόστος κεφαλαίων. Τρίτον, η οικογενειακή επιχείρηση ενδιαφέρεται περισσότερο για το όνομα της στην αγορά μακροπρόθεσμα και όχι μόνο για το κέρδος όπως οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα καθώς ζούμε σε μια εποχή που το όνομα βρίσκεται κάτω από το μικροσκόπιο των κοινωνικών μέσων. Τέταρτον, οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να αντιδρούν γρήγορα στις εξελίξεις που πλέον είναι ταχύτατες. Είναι ευέλικτες, με επίπεδες ιεραρχίες και ταχεία ροή πληροφοριών και είναι έτσι πολύ ταχύτερες στην λήψη αποφάσεων και δράση. Πέμπτον, οι οικογενειακές επιχειρήσεις δεν έχουν το πρόβλημα των εισηγμένων με τους μάνατζερ και ιδιοκτήτες-μετόχους να βρίσκονται συχνά σε διαμάχες και με αντικρουόμενα συμφέροντα. Ο ιδιοκτήτης (και η οικογένεια) είναι πανταχού παρών και ανακατεμένος σε όλες τις αποφάσεις. Για τους λόγους αυτούς ο Baron πιστεύει ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι άριστα τοποθετημένες για να εκμεταλλευτούν πολύ καλύτερα τις ευκαιρίες στο άμεσο μέλλον.

Οι Nicolas Kachaner, George Stalk, και Alain Bloch σε ένα άρθρο τους με τίτλο "What You Can Learn From Family Business" στο Harvard Business Review του Νοεμβρίου 2012 κάνουν παρόμοιες διαπιστώσεις βασισμένες σε λεπτομερή έρευνα 149 σχετικών επιχειρήσεων παγκόσμια. Οι οικογενειακές επιχειρήσεις που εξέτασαν είναι εισηγμένες και σχετικά μεγάλες, αλλά οι οικογένειες κατέχουν σημαντικό ποσοστό των μετοχών τους και είναι αναμεμιγμένες τόσο στο καθημερινό μάνατζμεντ όσο και στα διοικητικά τους συμβούλια. Γενικά οι συγγραφείς βρήκαν ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι μακροπρόθεσμα καλύτερες από ανάλογες μη οικογενειακές. Σε αντίθεση με εισηγμένες επιχειρήσεις που συγκεντρώνονται στα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, οι οικογενειακές συγκεντρώνονται στην επόμενη γενιά. Βασικό τους χαρακτηριστικό είναι ότι δίνουν έμφαση στην μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της επιχείρησης σε διαφορετικές οικονομικές συνθήκες παρά στην βραχυπρόθεσμη απόδοση της. Διαπίστωσαν ότι αν και η απόδοση τους σε καλές οικονομικές συνθήκες δεν είναι καλύτερη, είναι πολύ καλύτερη σε περιόδους ύφεσης και έτσι μακροπρόθεσμα έχουν καλύτερα αποτελέσματα. 

Οι συγγραφείς βρίσκουν επτά στοιχεία διαφοράς στο μάνατζμεντ που κάνει τις οικογενειακές επιχειρήσεις μακροπρόθεσμα καλύτερες. Πρώτον, δίνουν έμφαση στην λιτότητα τόσο σε καλούς όσο και κακούς οικονομικούς καιρούς. Δεύτερον, είναι πολύ προσεκτικές στις επενδύσεις κεφαλαίων που πρέπει να ικανοποιούν πολύ αυστηρά κριτήρια (είναι και ο λόγος που η απόδοση τους δεν είναι καλύτερη σε καλές οικονομικές περιόδους). Τρίτον, έχουν πολύ μικρό χρέος που τους δίνει ευελιξία και ελευθερία από δανειστές (που εξηγεί γιατί ευημερούν σε περιόδους ύφεσης). Τέταρτον, αποφεύγουν την ανάπτυξη μέσω εξαγορών και προτιμούν συνεργασίες και joint ventures. Όταν κάνουν εξαγορές προτιμούν μικρές επιχειρήσεις ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο. Πέμπτον, είναι διαφοροποιημένες στις δραστηριότητες τους. Ο λόγος είναι ότι οι υφέσεις έχουν γίνει πιο συχνές και πιο βαθιές και έτσι μπορούν να τις ανταπεξέρχονται ευκολότερα. Έκτον, έχουν παγκόσμια παρουσία. Αλλά μπαίνουν σε μια νέα αγορά με ορίζοντα τουλάχιστον 20 ετών και δεν δίνουν σημασία στην οικονομική απόδοση τους στα αρχικά βήματα. Έβδομον, διατηρούν το προσωπικό τους περισσότερο δημιουργώντας συνεκτικές και έμπειρες ομάδες που μπορούν να αντιδρούν συντονισμένα, γρήγορα, και επιτυχημένα. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση τους είναι ότι κατορθώνουν κάτι τέτοιο όχι απλώς με οικονομικά κίνητρα αλλά επενδύοντας στο προσωπικό τους και δημιουργώντας κλίμα και κουλτούρα ότι ανήκει κανείς σε μια οικογένεια.   

Οι συγγραφείς πιστεύουν ότι όλα αυτά τα στοιχεία ενισχύουν το ένα το άλλο. Η λιτότητα και το χαμηλό χρέος, για παράδειγμα, τις κάνει να αποφεύγουν τις απολύσεις σε δύσκολες οικονομικά περιόδους αυξάνοντας την συνοχή της ομάδας. Η διεθνής επέκταση και η διαφοροποίηση δραστηριοτήτων τους βοηθά στην μείωση του ρίσκου σε περιόδους ύφεσης ενώ οι λιγοστές εξαγορές οδηγούν σε μικρότερο χρέος κ.ο.κ. Οι συγγραφείς πιστεύουν ότι οι μη οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να συμπεριφέρονται ανάλογα με μεγάλη επιτυχία και ορισμένες ήδη το κάνουν. 

Ένα στατιστικό στοιχείο που αναφέρεται συχνά σχετικά με οικογενειακές επιχειρήσεις είναι το ότι μόνο 30% καταλήγουν επιτυχημένες στην δεύτερη γενιά, 10-15% στην τρίτη, και 3-5% στην τέταρτη, αν και σε σύγκριση με οποιεσδήποτε άλλες νεοσύστατες επιχειρήσεις τα στοιχεία αυτά δεν είναι πολύ χειρότερα. Οι νέες συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας τους δίνει τα πλεονεκτήματα και ευκαιρίες να βελτιώσουν σημαντικά τις επιδόσεις αυτές.   

[strategy 05.2017]

 

.

Nothing endues but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best