08.2016

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

η νοοτροπία του ιδρυτή: πολύτιμη στην πορεία της επιχείρησης
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Κάθε επιχείρηση μετά την αρχική φάση και ωρίμανση της περνάει από πολλά σκαμπανεβάσματα. Οικονομικές κρίσεις, ανταγωνισμός, αλλαγές στον κλάδο παρουσιάζουν πάντα προκλήσεις και δημιουργούν προβλήματα. Τα στελέχη της, και ιδιαίτερα όσα ασχολούνται με την στρατηγική της, προσπαθούν να προσαρμόσουν την επιχείρηση στις συνθήκες αυτές. Αλλά πολύ συχνά τα στρατηγικά προβλήματα που αντιμετωπίζει μια επιχείρηση δεν έχουν καμία σχέση με τις εξωτερικές συνθήκες. Είναι εσωτερικά και δική της ευθύνη. Η ανάπτυξη μπορεί να δημιουργήσει κάποια αντίφαση για μια επιχείρηση: φέρνει αναπόφευκτα περισσότερη γραφειοκρατία και πολυπλοκότητα, που σιγά-σιγά επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη. Έτσι η αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών έχει τις δικές της απαιτήσεις, που είναι το θέμα του βιβλίου που βλέπουμε εδώ.

The Founder's Mentality
How To Overcome The Predictable Crises of Growth
By C
hris Zook & James Allen
Harvard Business Review Press, 2016


Έχουμε γνωρίσει τους συγγραφείς, στελέχη της αμερικανικής εταιρίας παροχής συμβουλών Bain & Co, μέσα από διάφορες ιδέες τους πάνω στο στρατηγικό μάνατζμεντ εδώ και εδώ. Το καινούργιο βιβλίο τους βασίζεται σε λεπτομερή έρευνα με διάφορες επιχειρήσεις από όλο τον κόσμο. Αυτό που διαπίστωσαν είναι ότι μόνο περίπου 10 % των επιχειρήσεων που έχουν ωριμάσει έχουν υγιή ανάπτυξη σε ορίζοντα δεκαετίας και 85% των κορυφαίων στελεχών της παραδέχονται ότι τα προβλήματα τους είναι εσωτερικής φύσης. Τα προβλήματα αυτά εντοπίζονται στο ότι η επιχείρηση έχει χάσει το αρχικό της σφρίγος. Με την ανάπτυξη της έχουν ακολουθήσει γραφειοκρατία και πολύπλοκες διαδικασίες, τα ηγετικά στελέχη είναι απομακρυσμένα από τον πελάτη και έχουν χάσει την επαφή μαζί του, οι αποφάσεις δεν είναι γενναίες ή γρήγορες. Όλα αυτά δημιουργούν αναπόφευκτα κρίσεις.

Οι συγγραφείς βλέπουν τριών ειδών κρίσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει μια επιχείρηση καθώς ωριμάζει:
- υπερφόρτωση: η προσπάθεια της επιχείρησης να διαχειριστεί επιτυχημένα την ανάπτυξη της από τα αρχικά στάδια στα πιο ώριμα δημιουργούν προβλήματα προσαρμογής. Παρουσιάζονται πολλές δυσλειτουργίες που καταναλώνουν την ενέργεια που απαιτείται για να απογειωθεί και να αποκτήσει την κλίμακα που χρειάζεται.
- απώλεια στήριξης (stall out): στην περίπτωση αυτή η επιχείρηση αντιμετωπίζει ξαφνική επιβράδυνση καθώς έχει γίνει γραφειοκρατική και πολύπλοκη κάτι που κάνει δύσκολο να συνεχίσει την αναρρίχηση της.
- ελεύθερη πτώση: είναι η πιο επικίνδυνη για την επιβίωση της. Η επιχείρηση έχει σταματήσει να αναπτύσσεται και το επιχειρηματικό μοντέλο της, που την έκανε επιτυχημένη αρχικά, έχει ξεπεραστεί από τις εξελίξεις προκαλώντας μεγάλες απώλειες μεριδίων αγοράς.

Το καλό με όλες αυτές τις κρίσεις είναι ότι είναι προβλέψιμες. Και μπορούν να προληφθούν και να επιλυθούν με αυτό που οι συγγραφείς αποκαλούν "νοοτροπία του ιδρυτή" που μπολιάζει την επιχείρηση με την νοοτροπία της αρχικής της φάσης, όταν ο ιδρυτής της είναι στο επίκεντρο των αποφάσεων της. Η νοοτροπία αυτή δεν είναι κάποια αφηρημένη έννοια αλλά είναι συγκεκριμένη και έχει τρία βασικά στοιχεία:
- πρώτον, κάποια αποστολή "αντάρτη". Η επιχείρηση δεν φτιάχνει και διαθέτει απλώς κάποιο προϊόν αλλά βρίσκεται συνεχώς σε εμπόλεμη κατάσταση με το κλάδο της, που εξ ορισμού δεν εξυπηρετεί τους πελάτες του σωστά, κάτι που η ίδια πρέπει να διορθώσει.
- δεύτερον, εμμονή με την πρώτη γραμμή, δηλ. εκεί που η επιχείρηση έρχεται σε επαφγή με τον πελάτη καθημερινά. Και αυτό δεν σημαίνει απλώς καλή εξυπηρέτηση του πελάτη αλλά εμμονή με όλες τις λεπτομέρειες της επαφής αυτής, με τον ίδιο τρόπο που στην αρχή της επιχείρησης ο ιδρυτής ξέρει όλους τους πελάτες προσωπικά.
- τρίτον, κάποια νοοτροπία ιδιοκτήτη. Ο ιδρυτής αλλά και οι λίγοι εργαζόμενοι στην αρχή κάθε επιχείρησης αισθάνονται σαν ιδιοκτήτες, προσέχουν τα έξοδα, βρίσκονται σε συνεχή δράση, έχουν προσωπική ευθύνη. Αυτό πρέπει να συνεχίζεται συνεχώς και όλοι πρέπει να διακατέχονται από το ότι έχουν κάποιο συμφέρον και συμμετοχή στην επιτυχία της.

Οι συγγραφείς καλύπτουν με λεπτομέρειες σε ξεχωριστά κεφάλαια το πώς κάθε στοιχείο της νοοτροπίας αυτής μπορεί να γίνει κτήμα μιας επιχείρησης. Χρησιμοποιούν πολλά παραδείγματα από επιχειρήσεις σε διάφορους κλάδους και αγορές για το πώς η νοοτροπία αυτή έχει εφαρμοστεί επιτυχημένα, ανάμεσα τους οι γνωστές Apple και Dell που αντιμετώπισαν πολλά προβλήματα όταν οι ιδρυτές τους αποχώρησαν και αναγεννήθηκαν όταν επέστρεψαν. Να προσθέσω εδώ ακόμα μια φορά την περίπτωση της ελληνικής Ελινόιλ, κλασικό παράδειγμα νοοτροπίας ιδρυτή με όλα τα παραπάνω στοιχεία, από το βιβλίο του Χάρη Κυνηγού, που ως επικεφαλής της, διατήρησε για σχεδόν μισό αιώνα με συνέχεια και συνέπεια την νοοτροπία αυτή καθ' όλη την θαυμαστή πορεία της απέναντι σε πολύ μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

Οι συγγραφείς πιστεύουν ότι η νοοτροπία του ιδρυτή είναι ένα μεγάλο στρατηγικό πλεονέκτημα κρίσιμο για την επιτυχία της επιχείρησης, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πλεονέκτημα, είναι ένα μέτρο του πώς ωριμάζει η επιχείρηση, πόσο γραφειοκρατική γίνεται, και πόσο τρωτή είναι σε άλλες επιχειρήσεις (νέες ή παλιές) με την νοοτροπία αυτή. Η νοοτροπία του ιδρυτή διατηρεί την επιχείρηση νέα και ενεργητική, ανοιχτόμυαλη, ευέλικτη. Μια έρευνα τους με τις 500 μεγαλύτερες εισηγμένες επιχειρήσεις των ΗΠΑ τα τελευταία 25 χρόνια έδειξε ότι επιχειρήσεις με τον ιδρυτή σε κάποιο κορυφαίο ρόλο είχαν συστηματικά καλύτερη χρηματιστηριακή απόδοση (τριπλάσια από άλλες επιχειρήσεις), ήταν περισσότερο καινοτομικές, με επιτυχημένες επενδυτικές αποφάσεις και μεγάλη προσαρμοστικότητα.

Να σημειωθεί ότι η προηγούμενη δουλειά των συγγραφέων είχε εστιασθεί στο πώς η επιχείρηση προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες του εξωτερικού της περιβάλλοντος, μια βασική δουλειά του στρατηγικού μάνατζμεντ και το πιο συνηθισμένο αντικείμενο βιβλίων στρατηγικής. Με το βιβλίο τους αυτό εστιάζονται στο εσωτερικό της επιχείρησης, και ιδιαίτερα στο πώς μπορεί να διατηρήσει την νεανικότητα της παρά το μεγάλο μέγεθος της, και έτσι από την άποψη αυτή το βιβλίο τους είναι πολύ χρήσιμο. Είναι ακόμα χρήσιμο και από μια άλλη άποψη για έλληνες μάνατζερ και επιχειρηματίες στην παγκόσμια οικονομία καθώς είναι και ένα εγχειρίδιο για νεότερες, μικρότερες, με λιγότερους πόρους επιχειρήσεις στην προσπάθεια τους να ανταγωνιστούν καλύτερα εδραιωμένους και πλουσιότερους ανταγωνιστές.

[book reviews 08.2016]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best