04.2015

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

στρατηγικό κουβεντολόι
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Έχουμε τονίσει πολλές φορές, από την αρχή του περιοδικού μας, ότι η στρατηγική έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία τα τελευταία χρόνια καθώς επιχειρήσεις παντού είναι εκτεθειμένες σε όλων των ειδών ανταγωνισμό. Η σημασία αυτή συνεχίζει να μεγαλώνει καθώς η τεχνολογία έχει αναστατώσει πολλούς κλάδους με ανταγωνιστές που έχουν εμφανιστεί φαινομενικά από πουθενά. Κάθε επιχείρηση με στοιχειώδες στρατηγικό μάνατζμεντ έχει τακτικές στρατηγικές συσκέψεις όπου στελέχη μαζεύονται για να συζητήσουν την επιχείρηση και την πορεία της μέσα στο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Ο σκοπός των συσκέψεων και συζητήσεων αυτών, υποτίθεται, είναι να βγάλει τα στελέχη αυτά από τους περιορισμούς των καθημερινών καθηκόντων τους και από τις πιέσεις της ιεραρχίας για να δουν κάπως μακρύτερα και καθαρότερα. Κατά κανόνα όμως όλα αυτά είναι σπατάλη χρόνου και χρήματος και δεν έχουν θετικά αποτελέσματα.

Moments Of Impact
How to Design Strategic Conversations That Accelerate Change
By Chris Ertel and Lisa Kay Solomon, Simon & Schuster, 2014


Ο Ertel είναι σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα σχεδιασμού στρατηγικών συζητήσεων και η Solomon είναι καθηγήτρια σε θέματα στρατηγικής
. Αρχίζουν το βιβλίο τους ακριβώς με το χάσιμο χρόνου και χρήματος για τις συζητήσεις αυτές και αντιπροτείνουν μια λεπτομερή μεθοδολογία σχεδιασμού και εκτέλεσης σωστών, αποτελεσματικών στρατηγικών συζητήσεων.

Οι δύο βασικοί τρόποι στρατηγικών συζητήσεων είναι οι κανονικές συσκέψεις και οι λεγόμενες συσκέψεις brainstorming, όπου στελέχη μαζεύονται και κατεβάζουν όσο πιο πολλές ιδέες γίνεται και τις συζητούν ώστε να σχηματίσουν κάποια σύνθεση τους. Κατά τους συγγραφείς και οι δύο τρόποι έχουν μειονεκτήματα. Οι συσκέψεις απλώς κάνουν τους συμμετέχοντες να συμμετέχουν με τον ρόλο που παίζουν καθημερινά και δεν τους αφήνουν να ξανοιχτούν πιο δημιουργικά. Από την άλλη πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι το brainstorming, που υποτίθεται βοηθάει να γεννήσει ιδέες μέσα από συνεργασία, έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Περισσότερες και καλύτερες ιδέες γεννιούνται όταν στελέχη έχουν την δυνατότητα να σκεφτούν μόνα τους και με την ησυχία τους και μετά να τις συνθέσουν με άλλες. Έτσι οι συγγραφείς προτείνουν έναν τρίτο δρόμο, στρατηγικές συζητήσεις που δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο, αλλά μια συμμετοχική διαδικασία επίλυσης προβλημάτων και ανταλλαγής απόψεων στις οποίες τα στελέχη συμμετέχουν όχι μόνο ξερά αναλυτικά αλλά δημιουργικά και συναισθηματικά. Τίποτα το καινούργιο μια και κάτι τέτοιο πρέπει να διέπει όλες τις δραστηριότητες μιας επιχείρησης. Αλλά συχνά το προφανές δεν είναι και τόσο προφανές στην πράξη.

Οι συγγραφείς αρχίζουν με μια καλή ανασκόπηση του προβλήματος, στην οποία γίνεται και μνεία του Pierre Wack, του πατέρα των στρατηγικών συζητήσεων την δεκαετία του 70, ένα αντισυμβατικό στέλεχος της Royal Dutch Shell, που πρώτος εισήγαγε τα σενάρια στην στρατηγική (scenario planning) και που βοήθησαν πολύ την τεράστια εταιρία πετρελαίων να αποφύγει τα σκαμπανεβάσματα των κρίσεων τηε δεκαετίας εκείνης. Οι συγγραφείς βλέπουν 3 βασικές κατηγορίες στρατηγικών συζητήσεων, αυτές που ορίζουν ένα πρόβλημα, αυτές που διαμορφώνουν επιλογές και αυτές για την λήψη αποφάσεων όπου καθορίζονται εναλλακτικές λύσεις και κατάστρωση κινήσεων.

Στην συνέχεια αρχίζουν να περιγράφουν με λεπτομέρειες όλα τα βήματα της μεθοδολογίας τους σε ξεχωριστά κεφάλαια το καθένα. Πρώτον, πρέπει να προσδιορισθεί επακριβώς ο σκοπός της συζήτησης, κάτι επίσης προφανές αλλά όχι τόσο προφανές στην πράξη. Βασικό εδώ είναι να προσδιοριστεί αν η κουβέντα πρόκειται να αφορά γενικά το μέλλον του κλάδου ή κάποιες συγκεκριμένες αποφάσεις. Δεύτερον, πρέπει να δημιουργηθεί ο κατάλληλος φυσικός χώρος μέσα στον οποίο θα είναι επιτυχημένες οι στρατηγικές συζητήσεις, και εδώ οι συγγραφείς δίνουν πολλές λεπτομέρειες. Πολλές επιχειρήσεις, λανθασμένα, προτιμούν να κάνουν τις συζητήσεις αυτές εκτός έδρας μια και πιστεύουν ότι η αλλαγή περιβάλλοντος βοηθάει. Τρίτον, η ομάδα πρέπει να αποτελείται από στελέχη με ποικιλία τρόπων σκέψης. Τέταρτον, οι συζητήσεις πρέπει να είναι κατάλληλα οργανωμένες ώστε να μην είναι ούτε πολύ χαλαρές ούτε πολύ χαλιναγωγημένες ώστε να επιτρέπουν στους συμμετέχοντες βέλτιστη απόδοση. Πέμπτον, η όλη διαδικασία πρέπει να είναι κάποια εμπειρία. Οι από καθέδρας διαλέξεις και οι παρουσιάσεις (ιδιαίτερα του είδους Powerpoint) είναι σπάνια αποτελεσματικές. Αυτό που χρειάζεται είναι να εκτίθεται κανείς σε ιδέες μέσα από εμπειρίες. Δυστυχώς όμως αναπόφευκτα κάτι τέτοιο οδηγεί στα διάφορα παιχνίδια στα οποία εταιρικά στελέχη συμμετέχουν και που έχουν γίνει πολύ της μόδας. Ένα παράδειγμα που χρησιμοποιούν οι συγγραφείς είναι μάλλον ατυχές, καθώς στελέχη μιας εταιρίας πληροφορικής πάνε σε ένα κυνήγι θησαυρού χρησιμοποιώντας τα κινητά τους. Σκοπός, υποτίθεται, ήταν να ανακαλύψουν τους πολλούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς ένα κινητό και να τους χρησιμοποιήσει δημιουργικά, κάτι που κάθε δεκάχρονος ξέρει σήμερα. Τέλος ένα κεφάλαιο αφιερώνεται στους λεγόμενους "ναι, αλλά", στελέχη που συμφωνούν μεν αλλά διαφωνούν δε και που μπορεί να είναι μια παραφωνία στην όλη προσπάθεια.

Ένα άλλο θέμα που διαπραγματεύονται οι συγγραφείς είναι αυτό της δημιουργικής καταστροφής κατά Schumpeter που κάθε επιχείρηση μπορεί να αντιμετωπίσει στην πορεία της. Αντιπροτείνουν την δημιουργική προσαρμογή στην οποία η μεθοδολογία τους για τις στρατηγικές συζητήσεις μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη. Πολλές φορές όμως αν είναι να βγει μια ψυχή πρέπει να βγαίνει χωρίς πολλές συζητήσεις. Η παράταση μέσω στρατηγικών συζητήσεων δεν βοηθάει ούτε την επιχείρηση ούτε τον κοινωνικό της περίγυρο.

Το βιβλίο περιέχει πολλά παραδείγματα από πολλές επιχειρήσεις και κλάδους και όλες οι συστάσεις του βασίζονται σε πολλές έρευνες από διάφορα γνωστικά αντικείμενα. Πιστεύω πάντα ότι κάθε επιχείρηση είναι διαφορετική και αναπτύσσει από μόνη της, οργανικά να θέλετε, τις διαδικασίες αυτές. Το βιβλίο μπορεί να βοηθήσει πολύ να μπει κάποια τάξη στα θέματα αυτά όπου δεν υπάρχει, και όπου υπάρχει, να τα μπολιάσει με πολλά καινούργια στοιχεία και ιδέες. Η στρατηγική είναι κρισιμότερη από ποτέ και οτιδήποτε μπορεί να βελτιώσει το στρατηγικό μάνατζμεντ, όπως το βιβλίο αυτό, είναι πάντα καλοδεχούμενο.

[book reviews 04.2015]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best