04.2015

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

εγχειρίδιο επέκτασης
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Συνεχίζοντας την παρουσίαση βιβλίων σχετικά με startup βλέπουμε εδώ το θέμα της επέκτασης τους. Η μεγάλη πλειοψηφία των startup αποτυγχάνει. Επιτυχία σημαίνει ανάπτυξη και επέκταση, που έχει τους δικούς της τρόπους μάνατζμεντ και δεν είναι ποτέ εύκολη. (Χρησιμοποιώ την λέξη επέκταση για το scale up, δηλ. κλιμάκωση, πώς κάτι που γίνεται επιτυχημένα σε μικρή κλίμακα επεκτείνεται σε κάποια πολύ μεγαλύτερη, επειδή χρησιμοποιούμε συνήθως την κλιμάκωση στα ελληνικά κάπως αρνητικά.) Τόσο ο Thiel όσο και ο Ries καλύπτουν κάπως το θέμα της επέκτασης που πρέπει να είναι μέσα στα σχέδια ενός startup από την αρχή. Αλλά το θέμα αυτό δεν είναι αποκλειστικό για startup, είναι γενικότερο. Αφορά οποιαδήποτε επιχείρηση, οποιασδήποτε ηλικίας ή μεγέθους που έχει κάποια πρωτοβουλία στα σκαριά, είτε κάποια δοκιμαστική αγορά, είτε κάποια διείσδυση σε μια νέα διεθνή αγορά, είτε κάποια νέα παραγωγική διαδικασία, είτε κάποια επέκταση στο χαρτοφυλάκιο προϊόντων της. Εδώ βλέπουμε ένα καινούργιο βιβλίο, από τα πολύ λίγα αφιερωμένα στο θέμα αυτό.

Scaling Up Excellence
Getting to More Without Settling for Less
By Robert Sutton and Huggy Rao, Random House, 2014


Και οι δύο συγγραφείς είναι καθηγητές μάνατζμεντ στο πανεπιστήμιο Stanford στις ΗΠΑ. Το βιβλίο τους είναι αποτέλεσμα της ακαδημαϊκής εμπειρίας τους, της δικιάς του έρευνας και έρευνας άλλων πάνω στο θέμα, καθώς και από την δουλειά τους με διάφορες επιχειρήσεις, και καλύπτει όχι μόνο startup αλλά όλων των ειδών επιχειρήσεις μικρές και μεγάλες σε πολλούς κλάδους.

Οι συγγραφείς ξεκαθαρίζουν από την αρχή ότι οποιαδήποτε επέκταση απαιτεί τεράστια προσπάθεια και προσοχή στις λεπτομέρειες και βέβαια έχει τις δικές της ανάγκες ανάλογα με το μέγεθος μιας επιχείρησης και την έκταση της επέκτασης. Βάζουν από την αρχή ορισμένα θεμέλια: Η εξάπλωση είναι θέμα νοοτροπίας όχι έκτασης, και η νοοτροπία αυτή απαιτεί συνεχή ενίσχυση και επαγρύπνηση. Η βραχυπρόθεσμη πραγματικότητα πρέπει να είναι πάντα συνδεδεμένη με μακροπρόθεσμα οράματα. Η επέκταση απαιτεί ευθύνη από όλους προς όλους και για όλα και νοοτροπία "η επιχείρηση μου ανήκει και της ανήκω". Απαγορεύεται το μπάχαλο - οι συγγραφείς χρησιμοποιούν την λέξη clusterfug, μια εκλεπτυσμένη μορφή της αμερικανικής έκφρασης clusterfuck - δηλ. το καταστροφικό τρίο ανικανότητας, ανυπομονησίας, και ψευδαισθήσεων (ταιριάζει απόλυτα σε κάποιο νοτιοευρωπαϊκό κυβερνών κόμμα που ξαφνικά δεκαπλασίασε το ποσοστό του...) Η επέκταση είναι θέμα πρόσθεσης αλλά και αφαίρεσης και πολλές φορές χρειάζεται επιβράδυνση για να επιταχύνει.

Οι συγγραφείς βλέπουν δύο μοντέλα εξάπλωσης. Στο ένα άκρο είναι το "Καθολικό" μοντέλο, στο οποίο το ίδιο πράγμα επαναλαμβάνεται χωρίς αποκλίσεις, πχ σε επιχειρήσεις όπως τα φαστφουντάδικα στα οποία τα πάντα παντού πρέπει να είναι ομοιόμορφα. Στο άλλο άκρο, είναι το "Βουδιστικό" μοντέλο που θέλει πιο εξατομικευμένες κινήσεις και κομμένες και ραμμένες για τοπικές συνθήκες (όπως πχ τα αμερικανικά φαστφουντάδικα σε ασιατικές αγορές όπου προσφέρουν εδέσματα προσαρμοσμένα σε τοπικές συνήθειες). Και για τα δύο αυτά άκρα οι συγγραφείς δίνουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και δεν παίρνουν θέση, αλλά τονίζουν ότι κάθε επιχείρηση κινείται μεταξύ τους και πρέπει συνεχώς να εξετάζει την θέση της και να ενεργεί κατάλληλα.

Το δεύτερο και κυρίως μέρος του βιβλίου ασχολείται με 5 βασικές περιοχές της εξάπλωσης σε διαφορετικά κεφάλαια η κάθε μία:

- το πρώτο είναι η δημιουργία κάποιας νοοτροπίας, κάποιου τρόπου σκέψης για την εξάπλωση. Το πώς ενθουσιάζει κανείς την επιχείρηση για να πετύχει κάτι αλλά ταυτόχρονα το συνδέει με ρεαλιστικές λύσεις και ρεαλιστική δράση. Προειδοποιούν ότι οποιοδήποτε χάσμα μεταξύ του τι πιστεύει κανείς και τι κάνει στην πράξη δημιουργεί εντυπώσεις υποκρισίας και δεν υποθάλπει επιτυχία. Οι επικεφαλής κάθε προσπάθειας σε κάθε επίπεδο είναι κρίσιμοι και πρέπει να είναι, όπως χαρακτηριστικά λένε οι συγγραφείς, ποιητές και υδραυλικοί. Πρέπει να εμπνέουν αλλά και να έχουν τα πόδια σταθερά στο έδαφος, να δίνουν πρακτικές λύσεις. Καθόλου εύκολη υπόθεση αλλά σίγουρα κατορθωτή όπως τα πολλά παραδείγματα των συγγραφέων δείχνουν.

- το δεύτερο αφορά το πώς διαχειρίζεται κανείς την "πρόσθεση" καθώς σε οποιαδήποτε εξάπλωση πρέπει πάντα να προστεθούν νέο προσωπικό, νέοι κανόνες, νέες διαδικασίες, νέες τεχνολογίες. Πώς εξισορροπεί την πολυπλοκότητα, που αυξάνεται, με την απλότητα σε όλες τις πτυχές μιας προσπάθειας εξάπλωσης. Και πώς αφαιρεί για να προσθέσει, ώστε το προσωπικό να μπορεί να προσαρμόζεται. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα εμπεριέχει πολλούς κινδύνους και οι συγγραφείς δίνουν και εδώ λεπτομέρειες ως προς το πώς μπορεί να αποφευχθούν.

- το τέταρτο κεφάλαιο στο μέρος αυτό αφορά το πώς εξισορροπεί κανείς δύο βασικά συστατικά μιας εξάπλωσης: νέο ταλαντούχο προσωπικό και προσωπική ευθύνη, κάποιο αίσθημα προσωπικής ιδιοκτησίας, τόσο για τον άμεσο τομέα τους όσο και για την ευρύτερη επιχείρηση. Και τα δύο είναι απαραίτητα αν και τα δύο δεν είναι πάντα μαζί παντού. Από μόνα τους ταλαντούχο προσωπικό και αίσθημα προσωπικής ιδιοκτησίας δεν σημαίνουν τίποτα. Οι συγγραφείς δίνουν εφτά τρόπους ως προς το πώς το κατάλληλο μίγμα μπορεί να επιτευχθεί.

- το πέμπτο ασχολείται με το πώς η επιτυχημένη εξάπλωση βασίζεται σε θύλακες υπεροχής (άτομα, ομάδες, τμήματα, υποκαταστήματα κλπ) που είναι στην πρωτοπορία της επιτυχημένης εξάπλωσης και πώς τους συνδέει κανείς με την υπόλοιπη επιχείρηση ώστε να δημιουργείται κάποιο θετικό φαινόμενο ντόμινο για να εξαπλώνεται επιτυχημένα παντού. Και εδώ οι συγγραφείς δείχνουν πώς ορίζεται η υπεροχή, πώς ανακαλύπτονται οι επιτυχημένοι θύλακες και πώς και σε ποιους πρέπει να εξαπλώνεται στην συνέχεια.

- το τελευταίο κεφάλαιο στο μέρος αυτό αφιερώνεται στην παρατήρηση ότι οτιδήποτε κακό ή αρνητικό έχει μεγαλύτερη επίδραση και διάρκεια από οτιδήποτε καλό ή θετικό καθώς μπορεί να υπονομεύσει μια προσπάθεια και κυρίως την ευθύνη και το αίσθημα ιδιοκτησίας που έχουν οι εργαζόμενοι. Δύο είναι οι βασικές αιτίες στην περίπτωση αυτή, η νοοτροπία "το πρόβλημα δεν είναι δικό μου", και το ότι λάθος κίνητρα μπορεί να δοθούν σε καλό προσωπικό. Δίνουν οκτώ τρόπους για την εξάλειψη αρνητικών αντιλήψεων και συμπεριφορών. (Το κεφάλαιο αυτό είναι ίσως το πλέον σημαντικό όχι μόνο από επιχειρηματική άποψη αλλά από γενικότερη για την Ελλάδα.)

Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου προκαλεί τον αναγνώστη σε κάθε προσπάθεια να ρίχνει μια ματιά πίσω στο μέλλον, να κάνει μια προ-θανάτια νεκροψία σε οποιαδήποτε προσπάθεια επέκτασης. Είναι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πείραμα σκέψης στο οποίο οι συγγραφείς βάζουν δύο ομάδες από μια προσπάθεια επέκτασης να φανταστούν η μία ότι ήταν η πιο τεράστια επιτυχία και η άλλη η πιο τρανταχτή αποτυχία και να εξετάσουν το πώς και γιατί συνέβησαν. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που δείχνουν ότι η μέθοδος αυτή οδηγεί σε καλύτερες αποφάσεις, προβλέψεις, και σχέδια. Και εδώ οι συγγραφείς δίνουν τις κατάλληλες ερωτήσεις που πρέπει να κάνει κανείς στην περίπτωση αυτή.

Το βιβλίο παρέχει ένα εξαιρετικά λεπτομερές πλαίσιο λήψης αποφάσεων με λεπτομέρειες και δημιουργική σαφήνεια, και με βαθιές και γερές ρίζες στην πράξη και την δράση πολλών επιχειρήσεων, που μπορεί να βάλει οποιαδήποτε πρωτοβουλία επέκτασης στο αυλάκι. Διακατέχεται από μια νοοτροπία Deming. Έχει άφθονα και λεπτομερή παραδείγματα παντού ακόμα και για την παραμικρότερη σκέψη ή παρατήρηση. Συνιστάται ιδιαίτερα για την ελληνική επιχείρηση σε μια περίοδο που η ανάπτυξη και η επέκταση είναι κρισιμότερη από ποτέ.

[book reviews 04.2015]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best