10.2014

bluewave : strategy

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

διασπάσεις μετά τις συγχωνεύσεις: η τάση εντείνεται

Μόλις πριν μερικούς μήνες στο blog archipelago έγινε μνεία και παραπομπή σε ένα άρθρο των New York Times για την έξαρση του πυρετού εξαγορών και συγχωνεύσεων που είχε εμφανιστεί μετά την οικονομική κρίση. Το άρθρο ασχολείται με τις εξαγορές και συγχωνεύσεις από χρηματοοικονομική άποψη και, όπως πολλά άλλα σχετικά άρθρα, τονίζει το ότι μειώνουν την αξία μιας επιχείρησης. Η τυπική σχετική συναλλαγή έχει ως αποτέλεσμα την πτώση της μετοχής της εξαγοράζουσας επιχείρησης (κατά κανόνα μεγαλύτερης) και την άνοδο της μετοχής της εξαγοραζόμενης επιχείρησης (η προσφορά πρέπει να είναι μεγαλύτερη από την τρέχουσα τιμή της μετοχής της). Το τελικό αποτέλεσμα όμως είναι συνήθως αρνητικό λόγω του μεγάλου μεγέθους της πρώτης επιχείρησης. Παρά τα αρνητικά αποτελέσματα όμως η πρακτική αυτή συνεχίζεται. Το 2012 είδαμε ότι είχαν αρχίσει κάποιες τάσεις αναστροφής με διασπάσεις μεγάλων επιχειρήσεων. Τώρα η τάση αυτή εντείνεται. Το φθινόπωρο 2014 είχαμε πολλές σημαντικές σχετικές εξελίξεις στην αμερικανική αγορά.

Η Hewlett Packard, που εδώ και καιρό προσπαθεί μάταια να βελτιώσει την απόδοση της, ανακοίνωσε την διάσπαση της σε δύο επιχειρήσεις, μια που θα εστιαστεί στα PC και εκτυπωτές (βασικό έσοδο της με μεγάλο σχετικά κέρδος) και μια στο τεχνολογικό εξοπλισμό και υπηρεσίες για επιχειρήσεις. Είναι μια κίνηση που απασχολούσε την επιχείρηση εδώ και μερικά χρόνια. Το βασικό πρόβλημα της ΗΡ είναι ότι τα PC και εκτυπωτές είναι πλέον μια πολύ ώριμη αγορά με κοινά προϊόντα (commodities) ενώ οι υπηρεσίες για επιχειρήσεις γνωρίζουν μεγάλη άνθηση με τις εξελίξεις στο διαδίκτυο και κυρίως την διανομή τους μέσω του λεγόμενου cloud. Ας σημειωθεί ότι το ίδιο πρόβλημα αντιμετώπισε πριν μερικά χρόνια η ΙΒΜ και γρήγορα ξεφορτώθηκε τα PC καθώς και άλλες διαδικασίες παραγωγής εξοπλισμού για να συγκεντρωθεί σε λογισμικό και υπηρεσίες.

Η πασίγνωστη διαδικτυακή επιχείρηση Ebay πρόκειται να ανεξαρτητοποιήσει την Paypal, την κορυφαία επιχείρηση πληρωμών στο διαδίκτυο. Η Ebay είχε εξαγοράσει την Paypal το 2002 γιατί ήταν πολύ κατάλληλη για πληρωμές στο τεράστιο διαδικτυακό παζάρι της αλλά και γενικότερα πολύτιμη για πληρωμές στο διαδίκτυο. Τα τελευταία χρόνια όμως η μεν Ebay έχει επιβραδύνει αλλά η Paypal έχει επιταχύνει την ανάπτυξη της. Νέα συστήματα πληρωμών από την Apple, Amazon, Google ακόμα και την Facebook έχουν δημιουργήσει μεγάλο ανταγωνισμό ενώ οι προοπτικές για τα συστήματα αυτά να επεκταθούν σε όλες τις συναλλαγές είναι τεράστιο (μόνο 5% των συναλλαγών γίνεται διαδικτυακά). Η διάσπαση επιτρέπει στην Paypal καλύτερη εστίαση και πιο σφιχτή, αποτελεσματική στρατηγική.

Η Symantec, η γνωστή εταιρία λογισμικού ασφαλείας και αποθήκευσης στοιχείων, σχεδιάζει, σύμφωνα με έντονες φήμες να διασπαστεί σε δύο κομμάτια, ένα σχετικά με την ασφάλεια και ένα άλλο σχετικά με την αποθήκευση στοιχείων. Αντιμετωπίζει προβλήματα ανάπτυξης γιατί η αποθήκευση στοιχείων είναι στενά συνδεδεμένη με τα PC, που βρίσκονται σε παρακμή, ενώ τα λογισμικό ασφαλείας βρίσκεται σε ανάπτυξη. Η λογική της Symantec για να βρίσκεται στις δύο αυτές δραστηριότητες ήταν ότι όποιος αποθηκεύει στοιχεία τα θέλει και ασφαλή. Τώρα όμως τα δύο αυτά κομμάτια μπορεί να είναι εξαιρετικά πολύτιμα ξεχωριστά και μάλιστα μπορεί να γίνουν στόχος εξαγοράς από άλλες επιχειρήσεις.

Αλλά η τάση αυτή δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις πληροφορικής. Η Fiat ανακοίνωσε ότι πρόκειται να ανεξαρτητοποιήσει τη Ferrari, σύμφωνα με δηλώσεις του επικεφαλής της Sergio Marchionne που είχε αντισταθεί στο παρελθόν στην κίνηση αυτή. Η Ferrari, που πολλοί θεωρούν κάποια μάρκα πολυτελείας (κάποια ιδέα αν θέλετε) και όχι απλώς ένα αυτοκίνητο, είχε έλθει σε πολλές διαμάχες με την μητρική της Fiat που επέμενε να αυξήσει της παραγωγή της για να ενισχύσει την οικονομική απόδοση του συνόλου. Ο διαχωρισμός επιτρέπει στη μεν Fiat να συγκεντρωθεί στη μαζική αγορά και στη Ferrari να ακολουθήσει την δική της ξεχωριστή πορεία με βάση την ιστορία της και την φήμη της.

Η γιγαντιαία επιχείρηση καταναλωτικών προϊόντων Procter & Gamble ανακοίνωσε ότι πρόκειται να ξεφορτωθεί κάπου μισές από τις μάρκες στο χαρτοφυλάκιο της. Από τις σχεδόν 200 μάρκες της, περίπου 70 δημιουργούν κάπου 90% των πωλήσεων και κερδών της και κάπου 120 μάρκες το υπόλοιπο 10%. Δεν χρειάζεται πολύ σκέψη για κόψει κανείς 100 μάρκες όπως σχεδιάζει η P&G. Η επίσης γιγαντιαία General Electric, η επιτομή του επιχειρηματικού ομίλου, ξεφορτώνεται ύστερα από πολλά χρόνια ταλάντευσης δύο θυγατρικές της, μία στην χρηματοδότηση και μια στις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές για να συγκεντρωθεί στην βαρειά βιομηχανία και στην υψηλή τεχνολογία. Παρά τις εξελίξεις αυτές βρίσκεται κάτω από μεγάλη πίεση να ανεξαρτητοποιήσει και άλλα κομμάτια της που δεν σχετίζονται μεταξύ τους. Ο επικεφαλής της έχει αντιδράσει αρνητικά γιατί βλέπει οφέλη ιδίως στην έρευνα και εξέλιξη. Μια άλλη μεγάλη επιχείρηση που έχει ανακοινώσει την διάσπαση της σε δύο κομμάτια είναι η χημική Dupont, ενώ άλλες γνωστές επιχειρήσεις που βρίσκονται κάτω από πίεση για να διασπαστούν είναι η ΙΒΜ, η Microsoft, η EMC. και η Dow Chemical.

Να σημειωθεί ότι πολλές από αυτές τις εξελίξεις οφείλονται στην δράση ακτιβιστών μεγαλομετόχων που προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν την αξία της επένδυσης τους και που έχουν σημαντικές διαφωνίες με τους μάνατζερ των επιχειρήσεων αυτών, πολύ συχνά δικαιολογημένες. Η διάσπαση τους απελευθερώνει αξία που είναι βέβαια προς όφελος των ακτιβιστών αυτών αλλά και όλων των μετόχων. Αντίθετα, η δραστηριοποίηση των επιχειρήσεων αυτών μέσα από ομίλους καταστρέφει αξία. Σύμφωνα με δηλώσεις χρηματοοικονομικών ερευνητών στο περιοδικό New Yorker της 3.11.2014 οι συγχωνεύσεις καταστρέφουν αξία περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη επιχειρηματική δραστηριότητα. Η επιτυχία των συγχωνεύσεων είναι πάντα αμφίβολη. Οι συγχωνεύσεις και η επιδίωξη τους αποσπούν την προσοχή των μάνατζερ από τα κυρίως καθήκοντα τους. Η επιχείρηση που προκύπτει πρέπει να έχει απόδοση καλύτερη από την συνολική απόδοση των ανεξάρτητων επιχειρήσεων (η περίφημη συνέργεια, το 1 + 1 = 3) που σχεδόν ποτέ δεν προκύπτει. Ναι μεν δραστηριότητες μπορεί να ενοποιηθούν, εργαζόμενοι να πεταχτούν στον δρόμο, και να βρεθούν εδώ κι εκεί κάποιες οικονομίες κλίμακας και κάποιες εξοικονομήσεις, αλλά το θέμα δεν τόσο απλό. Ο συνδυασμός δύο επιχειρήσεων στην πράξη είναι πάντα κάτι πολύ δύσκολο και πολύπλοκο, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις εταιρικές κουλτούρες τους. Επιχειρήσεις με ευρέα χαρτοφυλάκια προϊόντων δεν μπορούν να εστιαστούν σε κάτι συγκεκριμένο. Βέβαια όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι συγχωνεύσεις είναι λανθασμένες κινήσεις. Κάθε άλλο, σε πολλές περιπτώσεις έχουν στρατηγικό και οικονομικό νόημα, αλλά στην πράξη η εξαγοραζόμενη επιχείρηση μπορεί να ξεπεράσει την εξαγοράζουσα. Καταστάσεις δύο ταχυτήτων μέσα στην ίδια επιχείρηση δεν έχουν ποτέ καλά αποτελέσματα.

Αντίθετα, οι διασπάσεις είναι πάντα επιτυχημένες. Διάφορες έρευνες έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη απόδοση των ανεξαρτητοποιημένων επιχειρήσεων,αλλά και των μετοχών τους, βελτιώνεται σημαντικά. Οι μετοχές τους αποδίδουν καλύτερα από την συνολική αγορά. Οι λόγοι είναι διάφοροι. Μια διάσπαση επιτρέπει στους μάνατζερ να εστιασθούν στρατηγικά και λειτουργικά σε αυτό που κάνουν καλύτερα. Η δομή κεφαλαίων τους είναι κατάλληλη για τις επιδιώξεις τους. Η δράση τους είναι περισσότερο διαφανής στους επενδυτές και ευκολότερο να αξιολογηθεί σε ένα συγκεκριμένο κλάδο.

Μια διάσπαση και αποεπένδυση μπορεί να πάρει διάφορες μορφές. Οι πλέον συνηθισμένες είναι η πώληση ενός μέρους σε κάποιον, η εισαγωγή ενός ανεξαρτητοποιημένου μέρους στο χρηματιστήριο ως ξεχωριστής επιχείρησης, και το λεγόμενο spin-off, στο οποίο η μητρική επιχείρηση διανέμει στους μετόχους της κατάλληλα αξιολογημένες μετοχές του μέρους που ανεξαρτητοποιείται. Ο τρόπος αυτός είναι ο πλέον συνηθισμένος στην αμερικανική πρακτική και δεν περιλαμβάνει κάποια χρηματική συναλλαγή. Διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι είναι ο πιο οικονομικά αποδοτικός τρόπος.

[strategy 10.2014]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best