02.2014

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

η σβελτάδα στην εταιρική κουλτούρα
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Ο Adam Bryant είναι αμερικανός δημοσιογράφος και γράφει την δισεβδομαδιαία (Παρασκευή και Κυριακή) εξαιρετική στήλη Corner Office στην επιχειρηματική ενότητα των New York Times. Η στήλη, που έκανε την πρεμιέρα της το 2009, είναι μια σειρά συνεντεύξεων με διευθύνοντες συμβούλους και άλλα ηγετικά στελέχη επιχειρήσεων όλων των ειδών. Στις συνεντεύξεις αυτές ο Bryant σκιαγραφεί το ηγετικό στυλ και το στυλ του μάνατζμεντ των στελεχών αυτών, την ανέλιξη τους, και τις εμπειρίες τους χρησιμοποιώντας τις ίδιες πάνω-κάτω ερωτήσεις για όλους. Το 2011 έδωσε το ζουμί πολλών συνεντεύξεων βγάζοντας διάφορα συμπεράσματα στο πρώτο σχετικό βιβλίο του. Τώρα επανέρχεται με ένα νέο βιβλίο που επίσης στηρίζεται στις συνεντεύξεις αυτές αλλά επικεντρώνεται σε ένα πολύ σημαντικό θέμα, αυτό της εταιρικής κουλτούρας και μάλιστα σε ένα επιχειρηματικό περιβάλλον που μεταβάλλεται συνεχώς και ραγδαία.

Να σημειώσω εδώ ότι οι λέξεις quick και nimble του τίτλου είναι πάνω κάτω ταυτόσημες στα αγγλικά. Είμαι σίγουρος από το πνεύμα του βιβλίου ότι ο πλεονασμός αυτός είναι ηθελημένος. Στις μέρες μας η απλή γρηγοράδα δεν είναι πλέον αρκετή. Εδώ συνδυάζω τις δύο λέξεις στα ελληνικά στην σβελτάδα (για την ακρίβεια ελληνική λέξη ιταλικής προέλευσης). Σύμφωνα με το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, σβέλτος είναι κάποιος που διεκπεραιώνει τις δουλειές του με γρήγορες και σωστά συντονισμένες κινήσεις.

Quick And Nimble
Lessons From Leading CEOs On How To Create A Culture Of Innovation
By Adam Bryant, Times Books, 2014


Το βιβλίο αυτό βασίζεται σε συνεντεύξεις από το 2009 έως το 2013 με πάνω απο 200 στελέχη, κυρίως διευθύνοντες συμβούλους, κερδοσκοπικών και μη επιχειρήσεων, άντρες και γυναίκες. από όλων των ειδών κλάδους, ώριμους και αναδυόμενους, από επιχειρήσεις όλων των μεγεθών, από start-up σε πολυεθνικές με χιλιάδες εργαζόμενους. Ανάμεσα τους διάφορα πολύ γνωστά ονόματα όπως AT&T, Hilton, Yum Brands, Abt, Google, Zappos, LinkedIn, Panera, Tesco, Dreamworks κλπ.

Το κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η εταιρική κουλτούρα, ποια είναι τα συστατικά της και τι ρόλο μπορεί να παίξει στις δραστηριότητες μιας επιχείρησης, στην ανάπτυξη της, στην εξέλιξη της στις απαιτητικές συνθήκες των παγκόσμιων αγορών. Η εταιρική κουλτούρα είναι η κινητήρια δύναμη σε μια επιχείρηση και έτσι πολύ κρίσιμη στην επιτυχία της. Αλλά τυχαίνει να είναι μια έννοια συχνά νεφελώδης και ακαθόριστη. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου ο Bryant ασχολείται με συγκεκριμένα συστατικά στοιχεία της εταιρικής κουλτούρας, η παρουσία των οποίων είναι απαραίτητη για επιτυχία και η απουσία των οποίων οδηγεί πάντα σε αποτυχία. Βρίσκει έξι σημαντικά στοιχεία που τα συναντούμε συχνά στις σελίδες αυτές:

- ένα απλό σχέδιο. Την απλότητα, μια έννοια που βλέπουμε στις σελίδες αυτές και που έχει κάνει την εμφάνιση της πρόσφατα στις ΗΠΑ στο επιχειρείν και στο μάνατζμεντ και που είναι η φυσική αντίδραση στο ότι τα πάντα έχουν γίνει πολύπλοκα στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Είναι κρίσιμο για την επιχείρηση να έχει ξεκάθαρη αποστολή, στόχους, και στρατηγική που να είναι εύκολα αντιληπτές από όλους σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα τμήματα, και που να είναι κτήμα όλων και εύκολα υλοποιήσιμες. Κάτι που είναι συχνά δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο όπως δείχνουν τα παραδείγματα του Bryant.
- "κανόνες οδικής κυκλοφορίας", όπως τους ονομάζει ο Bryant. Δηλαδή, εταιρικές αξίες που διέπουν την συμπεριφορά όλων ατομικά και ως συνόλου. Δεν υπάρχουν κανόνες για το πως προκύπτουν οι αξίες αυτές (πολλές φορές προκύπτουν από μόνες τους) ή πως κωδικοποιούνται. Το σημαντικό είναι ότι η επιχείρηση πρέπει να τις βιώνει καθημερινά. Αν είναι απλώς λόγια οδηγεί στον θανατηφόρο καρκίνο, όπως τον ονομάζει χαρακτηριστικά ένα στέλεχος της Yahoo, που λέγεται κυνισμός. Σκεφτείτε για λίγο τα βαθυστόχαστα τσιτάτα τύπου "πρώτα ο άνθρωπος" σε όλες τις εκφάνσεις τους, επιχειρηματικές και μη...
- σεβασμός. Πολύ απλά, σεβασμός προς τον εργαζόμενο σε όλα τα επίπεδα και όλες τις δραστηριότητες. Είναι πολύ ενδιαφέροντα εδώ τα σχόλια πολλών στελεχών που είχαν κάποιες πολύ κακές εμπειρίες με αγενείς προϊστάμενους και "αφεντικά" και οι προσπάθειες που έκαναν να μην συμβούν ποτέ στις εταιρίες που διευθύνουν. Είναι βασικό ότι ο σεβασμός δεν κάνει απλώς τον τόπο δουλειάς αρμονικό αλλά πολύ αποτελεσματικό.
- η ομάδα. Πάνε σχεδόν 40 χρόνια που η έννοια της ομάδας και της ομαδικής δουλειάς μπήκε σε αυτό που ξέρουμε ως δυτικό τρόπο μάνατζμεντ από τις ιαπωνικές επιχειρήσεις και ακόμα δεν είναι αυτονόητη. Είναι απόλυτα φυσιολογικό σε οποιαδήποτε επιχείρηση να σχηματισθούν "φυλές" και να υπάρχουν εμφύλιες συρράξεις. Αν η απόδοση του συνόλου όμως δεν είναι η μοναδική προτεραιότητα, η επιχείρηση είναι καταδικασμένη. Ομαδική δουλειά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άτομα και ατομικές επιδιώξεις. Σημαίνει ότι ο καθένας παίζει όσο πιο καλά μπορεί τον ρόλο που επιβάλλει η θέση του στην ομάδα.
- συνομιλίες ενηλίκων, όπως τις αποκαλεί ο Bryant. Και αυτό που εννοεί είναι ότι το πάρε-δώσε σε όλες τις δραστηριότητες μιας επιχείρησης πρέπει να γίνεται με σταράτες κουβέντες, με ευθύτητα και ειλικρίνεια και βέβαια η επιχείρηση πρέπει να δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο. Γιατί είναι ο μόνος τρόπος να εκφράζεται ο εργαζόμενος ελεύθερα, να έρχονται στην επιφάνεια προβλήματα, να αντιμετωπίζονται οι αναπόφευκτες σε μια επιχείρηση διαφωνίες και συγκρούσεις.
- e-mail. Παρά το ότι η μορφή αυτή επικοινωνίας έχει φέρει επανάσταση στις εταιρικές επικοινωνίες, πολλοί διευθύνοντες σύμβουλοι δεν την βλέπουν με καλό μάτι. Βλέπουν διάφορα αρνητικά στοιχεία, όπως πχ παρερμηνείες του τι και πως λέγεται ή ατέλειωτο πάρε-δώσε γιατί σε κάποια διαφωνία είναι ανθρώπινο να θέλει κανείς να έχει την τελευταία λέξη. Πολλά στελέχη προσπαθούν να το περιορίσουν και να ενθαρρύνουν τις προσωπικές επαφές. Δεν είμαι σίγουρος ότι το e-mail (στην ουσία ένα εργαλείο) είναι συστατικό στοιχείο της εταιρικής κουλτούρας ή εν πάσει περιπτώσει ότι είναι της ίδιας σημασίας όπως οι άλλοι παραπάνω παράγοντες. Αν όντως υπάρχει σεβασμός και σταράτες, ανοιχτές κουβέντες το e-mail βοηθάει και μάλιστα πολύ. Αν δεν υπάρχουν σίγουρα το e-mail δεν είναι η αιτία των σχετικών προβλημάτων. Μπορεί όμως να επηρεάσει την εταιρική κουλτούρα και έτσι είναι χρήσιμο να δει κανείς τα σχετικά σχόλια.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου ασχολείται με το πώς τα στοιχεία αυτά μπορούν να αποτελέσουν το θεμέλιο για μια επιτυχημένη επιχείρηση και κυρίως για μια επιχείρηση καινοτομική που διατηρεί την φρεσκάδα και σβελτάδα των νεανικών της χρόνων, στοιχεία απαραίτητα για τις συνθήκες των παγκόσμιων αγορών. Το μεγαλύτερο μέρος του αφιερώνεται στην καινοτομία και το πώς την εκκολάπτει επιτυχημένα η επιχείρηση (και εδώ να προσθέσω και το ελληνικό παράδειγμα της Ελινόιλ από το βιβλίο του Χάρη Κυνηγού που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα από τα σχετικά παραδείγματα). Άλλα θέματα που ερευνούνται στο μέρος αυτό είναι:
- η επανάληψη. Ο επικεφαλής μιας επιχείρησης πρέπει να επικοινωνεί συνεχώς, ξανά και ξανά, τις αξίες της επιχείρησης, τις επιδιώξεις της, την πρόοδο της (είναι ένας απόηχος της επανάληψης στην στρατηγική)
- το πώς εξελίσσει κανείς τα στελέχη του για να γίνονται καλοί μάνατζερ, καλοί για την επιχείρηση και τις επιδιώξεις της
- το πώς παραμένει κανείς σε επαφή με όλους και όλα στην επιχείρηση και δεν απομονώνεται στην κορυφή ή στο δικό του άμεσο περιβάλλον
- το πώς η εκπαίδευση δεν σταματά ποτέ σε μια επιχείρηση. Και εκπαίδευση δεν σημαίνει μόνο σχολείο αλλά βαθιά γνώση της επιχείρησης
- το πώς κάνει τις συσκέψεις, το απαραίτητο αυτό συστατικό της ομαδικής δουλειάς, εξυπνότερα
- το πώς εξαλείφει τα τείχη που ορθώνουν τα διάφορα τμήματα της επιχείρησης

Σε αντίθεση με το προηγούμενο βιβλίο του, που ήταν περισσότερο μια συρραφή των συνεντεύξεων για την εξαγωγή μερικών συμπερασμάτων, εδώ ο Bryant έχει από την αρχή ένα βασικό θέμα, την εταιρική κουλτούρα και της δίνει σάρκα και οστά μέσα από τις συνεντεύξεις του. Το θέμα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί η εταιρική κουλτούρα δεν είναι ποτέ κάτι χειροπιαστό. Μπορεί κανείς να ρωτήσει 100 μάνατζερ και να πάρει 100 σχετικές απαντήσεις. Είναι κάτι που δεν επιδέχεται θεωρίες, και μπορεί να βγει μόνο μέσα από παραδείγματα από την πράξη. Και ο Bryant δίνει πολλά. Το άλλο σημαντικό είναι ότι όλα τα παραδείγματα είναι από πρώτο χέρι από τους ίδιους τους επικεφαλής των επιχειρήσεων με τα ιδια τους τα λόγια, όχι από κάποιον παρατηρητή. Με δυο λόγια, ένα πολύ χρήσιμο βιβλίο σε ένα πολύ σημαντικό θέμα.

[book reviews 02.2014]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best