07.2012

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

η καινοτομία της λιτότητας: ευρηματικότητα μέσα από την αντιξοότητα
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Πέρα από την αντίστροφη καινοτομία που έχει ως τόπο καταγωγής τις αναδυόμενες οικονομίες, ένας άλλος τρόπος καινοτομίας από τις ίδιες οικονομίες και μάλιστα γηγενής είναι η λεγόμενη jugaad καινοτομία. Ο τρόπος αυτός καινοτομίας είναι ινδικής καταγωγής. jugaad στα χίντι σημαίνει κάποια έξυπνη αυτοσχέδια λύση εκ των ενόντων που αφορά κάποιο γενικότερο σημαντικό πρόβλημα.  

Η νοοτροπία jugaad δεν απασχολείται με μικροαλλαγές και μικροβελτιώσεις αλλά επαναπροσδιορίζει ένα πρόβλημα εκ βάθρων και προσπαθεί να το λύσει με απλά και φτηνά μέσα. Όταν για παράδειγμα η διανομή ηλεκτρικού ρεύματος σε μεγάλες μερίδες του ινδικού πληθυσμού δεν είναι αξιόπιστη, κάποιες μετατροπές στα συνηθισμένα ηλεκτρικά ψυγεία δεν πρόκειται να λύσουν το πρόβλημα. Η jugaad λύση του ήλθε με την καινοτομία ενός ψυγείου από πηλό. Ναι, πηλό. Που κοστίζει 40 δολ. και είναι καλύτερο στην διατήρηση τροφίμων από το ηλεκτρικό. Είναι ένα από τα πολλά παραδείγματα της καινοτομίας jugaad (ή frugal engineering όπως την επονομάζουν) που δίνουν οι τρεις ινδοί συγγραφείς καθηγητές της επιχειρηματικής σχολής του αγγλικού πανεπιστημίου Cambridge.

Jugaad Innovation
Think Frugal, Be Flexible, Generate Breakthrough Growth
By Navi Radjou, Jaideep Prabhu, Simone Ahuja, Jossey-Bass, 2012


Οι συγγραφείς δίνουν ένα πλαίσιο 6 αρχών που ορίζει την νοοτροπία jugaad. Πρώτον, αναζητείστε ευκαιρίες στις αντιξοότητες, η πρώτη και βασική αρχή της νοοτροπίας  jugaad. Οι επιχειρηματίες πρέπει να είναι ευέλικτοι, να ενεργούν έξυπνα, και να έχουν μεγάλη ανοχή για ρίσκο. Οι συγγραφείς υπενθυμίζουν ότι στην Ινδία το στήσιμο μιας νέας επιχείρησης θέλει κάπου 165 μέρες ενώ στις ΗΠΑ μόνο 9 (ίσως να σας θυμίζει και κάποιους άλλους...) και ατέλειωτη χαρτούρα (άγνωστο αν περιλαμβάνει και ανάλυση κοπράνων...) Δεξιότητες που αναπτύσσονται σε τέτοιες συνθήκες είναι πολύτιμες για την παγκόσμια οικονομία. Δεύτερον, κάντε περισσότερα με λιγότερα ή με άλλα λόγια η έλλειψη είναι η μητέρα της εφεύρεσης. Και οι αναδυόμενες οικονομίες δεν έχουν παρά ελλείψεις που πρέπει κανείς να τις διαχειρίζεται έξυπνα και επινοητικά. Τρίτον, να σκέφτεστε και να δράτε ευέλικτα, η πολύ μακροπρόθεσμη προοπτική μπορεί να γίνει εμπόδιο και να οδηγήσει σε δύσκαμπτες δομές και νοοτροπίες. Αντίθετα η αβεβαιότητα οδηγεί σε τρόπους σκέψης και δράσης κάθε άλλο παρά συμβατικές, σε αυτοσχεδιασμό στην λύση προβλημάτων, σε συνεχή αναθεώρηση σχεδίων, σε πειραματισμό. Τέταρτη αρχή: keep it simple το αφήνω στα αγγλικά γιατί είναι μια γενικότερη παλιά αρχή για οτιδήποτε και κυρίως στο επιχειρείν, γνωστή και ως KISS - keep it simple stupid. Η απλότητα στην σκέψη, στην δράση, στην παραγωγή, στο προϊόν είναι απαραίτητη (και πάει να γίνει μια τάση από μόνη της όπως θα δούμε σε προσεχή ενημέρωση). Πέμπτον, συμπεριλάβετε το περιθώριο. Σε όλες τις οικονομίες υπάρχουν αγορές και καταναλωτές που για κάποιο λόγο παραμελούνται από επιχειρήσεις, κυρίως για οικονομικούς λόγους, για το ότι ίσως δεν είναι (φαινομενικά) επικερδείς. Με το κατάλληλο προϊόν όμως μπορεί να γίνουν σοβαροί παράγοντες ανάπτυξης. Έκτον, ακολουθείστε την καρδιά σας. Οι περισσότεροι jugaad επιχειρηματίες δεν ακολουθούν κάποια ορθολογική σκέψη τους αλλά βασίζονται κυρίως στην διαίσθηση στις αποφάσεις τους και τις επιδιώκουν με πάθος πιστεύοντας ότι κάνουν κάτι ευρύτερο και ανώτερο. (Αν θέλετε να δείτε μια ελληνική περίπτωση jugaad και τις 6 αυτές αρχές σε δράση και εφαμογή διαβάστε το βιβλίο του Χάρη Κυνηγού με την ιστορία της Ελινόιλ.)

Όλα αυτά δίνονται μέσα από πολλά παραδείγματα από την ινδική αλλά και την παγκόσμια οικονομία, και είναι ίσως το πιο χρήσιμο μέρος του βιβλίου. Το τελευταίο μέρος του βιβλίου είναι αφιερωμένο σε οδηγίες για το πως η νοοτροπία jugaad μπορεί να ενσωματωθεί στην λειτουργία και στις δομές των μεγάλων επιχειρήσεων των αναπτυγμένων οικονομιών. Είναι ενδιαφέρον αλλά μάλλον χλωμό, ακόμα και οι ίδιοι οι συγγραφείς παραδέχονται ότι η νοοτροπία καινοτομίας jugaad από μόνη της δεν πρόκειται να κάνει κάποια επιχείρηση επιτυχημένη. Αλλά οι μάνατζερ των επιχειρήσεων αυτών είναι το αναγνωστικό κοινό-στόχος του βιβλίου. Σε αυτό οφείλεται και το ότι είναι γραμμένο στο επιχειρηματικό ιδίωμα των σχετικών βιβλίων και έχει πολλές φορές την γεύση κάποιας παρουσίασης Pοwerpoint,. Και τα δύο είναι μειονεκτήματα. 

Να σημειώσω ότι όλα αυτά περί jugaad δεν είναι εντελώς καινούργια. Η μόχλευση περιορισμένων πόρων στην επίτευξη δυσανάλογα μεγάλων στόχων είναι το βασικό θέμα του 20χρονου πλέον βιβλίου των Gammel και Prahalad Competing For the Future, που βλέπουμε συχνά στις σελίδες αυτές, ένα από τα καλύτερα βιβλία μάνατζμεντ και ιδίως για την ελληνική επιχείρηση. Το βιβλίο αυτό είχε βασιστεί κυρίως σε ιαπωνικές επιχειρήσεις που μόλις είχαν κατακτήσει παγκόσμιες αγορές από την μεταπολεμική κατεστραμμένη οικονομία. Τώρα η νοοτροπία αυτή συμπληρώνεται με εμπειρίες από άλλες χώρες.

Από την άποψη αυτή το βιβλίο είναι πολύ χρήσιμο για την ελληνική επιχείρηση, που όπως έχω ξαναπεί είναι το μόνο όχημα εξόδου από την νεοελληνική κρίση. Αν κάποια νοοτροπία ευρηματικότητας και επινοητικότητας εκ των ενόντων, που ήταν στο κάτω-κάτω ελληνικό χαρακτηριστικό ανά τους αιώνες, μπόρεσε να κάνει την ισοπεδωμένη Ιαπωνία του 45 παγκόσμια οικονομική υπερδύναμη το 1960 και σήμερα πάει να βγάλει μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ινδών από την ένδεια, νομίζω μπορεί να βοηθήσει την Ελλάδα του ευρώ να μην γίνει η Ελλάδα της δραχμής και να βρει τον πραγματικό ευρωπαϊκό δρόμο της.

[book reviews 07.2012]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best