10.2009

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

ο μύθος του μάνατζμεντ
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Το καινούργιο αυτό βιβλίο του Stewart είναι ενδιαφέρον από πολλές απόψεις για ένα μάνατζερ. Ο βασικός του στόχος είναι η λεγόμενη βιομηχανία του μάνατζμεντ, δηλ. οι εταιρίες παροχής συμβουλών μάνατζμεντ, οι επιχειρηματικές σχολές και διπλώματα ΜΒΑ και γενικότερα η εκπαίδευση μάνατζμεντ, καθώς και οι διάφοροι θεωρητικοί που βγάζουν ασταμάτητα καινούργιες θεωρίες μάνατζμεντ. Το βιβλίο είναι μια δρυμεία κριτική της βιομηχανίας αυτής και αναλύει τις αρνητικές επιπτώσεις της σε επιχειρήσεις και μάνατζερ.


The Management Myth
Why the "Experts" Keep Getting it Wrong
By Matthew Stewart, Norton, 2009


Ο Stewart είναι απόφοιτος της Οξφόρδης, όπου και σπούδασε φιλοσοφία. Μετά την αποφοίτηση του, και χωρίς καμία επιχειρηματική μόρφωση, έπιασε δουλειά σε μια εταιρία παροχής συμβουλών μάνατζμεντ και έτσι ξέρει από πρώτο χέρι τη βιομηχανία αυτή. Η κριτική του δεν είναι αβάσιμη – έως ένα σημείο.

Όσον αφορά την επιχειρηματική εκπαίδευση, είναι γεγονός ότι δεν είναι απαραίτητη και ίσως οι μεταπτυχιακές σπουδές και τα διπλώματα ΜΒΑ να είναι υπερτιμημένα. Tο επιχειρείν και το μάνατζμεντ σε μεγάλο βαθμό είναι κοινή λογική, που άλλωστε δεν αποκτάται σε πανεπιστήμια. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία όμως ότι μια σύγχρονη επιχείρηση πρέπει να έχει καλά εκπαιδευμένα στελέχη. Και στον βαθμό που ένα ΜΒΑ παρέχει κάποιες βασικές γνώσεις όσον αφορά την λειτουργία της επιχείρησης, βοηθάει ένα στέλεχος να κάνει καλύτερα την δουλειά του, να συνεννοείται ευκολότερα με ειδικούς, και να καταλαβαίνει τις εξελίξεις και να βρίσκεται σε επαφή μαζί τους. Και, σε αντίθεση με άλλα πεδία γνώσης, υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι για να έχει κανείς καλά εκπαιδευμένα και ενημερωμένα στελέχη απ' ότι η φοίτηση σε κάποια επιχειρηματική σχολή. Ποια είναι η συνταγή του Stewart για την εκπαίδευση μάνατζερ; Ότι οι μάνατζερ αντί επιχειρηματικής εκπαίδευσης πρέπει να σπουδάζουν και να εκτίθενται στην φιλοσοφία. Καμία αντίρρηση αλλά θα μπορούσα να αντιπροτείνω και πολλά άλλα γνωστικά αντικείμενα.

Οι διάφορες θεωρίες μάνατζμεντ είναι άλλο θέμα που κριτικάρουμε στις σελίδες αυτές συχνά. Μάλιστα το γραφείο μας κάνει σαφές ότι η δουλειά μας δεν βασίζεται σε κάποια θεωρία ή θεωρίες. Κατά τη γνώμη μου οι θεωρίες αυτές δεν έχουν μεγάλη σημασία. Ίσως ωφελούν περισσότερο τους εκδότες των σχετικών βιβλίων και τους θεωρητικούς με τις παροχές συμβουλών παρά τις επιχειρήσεις που τις εφαρμόζουν. Όλες οι θεωρίες πάνω-κάτω βασίζονται κατά κανόνα σε παρατηρήσεις από την δραστηριότητα ορισμένων γνωστών επιτυχημένων επιχειρήσεων, που αναλύεται από διαφορετική σκοπιά από κάθε θεωρητικό (που άλλωστε και αυτοί προσπαθούν να διαφοροποιήσουν το προϊόν τους...) Δεν είναι όμως εντελώς άχρηστες. Εκείνο που έχει σημασία είναι να βλέπει κανείς την δραστηριότητα αυτή (επιτυχημένη ή αποτυχημένη) και να εξάγει συμπεράσματα και διδάγματα που να αφορούν την δική του δραστηριότητα, παρά να ακούει αυτούς που γενικεύουν – και ως γνωστόν το να γενικεύει κανείς είναι να ηλιθιεύει, ιδιαίτερα στο επιχειρείν. Το μάνατζμεντ είναι ένα μίγμα επιστήμης και τέχνης και δεν μπαίνει εύκολα σε επιστημονικά καλούπια και ρετσέτες όπως άλλα γνωστικά αντικείμενα. Ο Stewart στην κριτική του καίει μαζί με τα ξερά και ορισμένα χλωρά. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο πασίγνωστος στο στρατηγικό μάνατζμεντ Porter, που οι θεωρίες του έχουν βοηθήσει χιλιάδες μάνατζερ να έχουν μια πολύ καλή αντίληψη της επιχείρησης τους και της θέσης της στο ανταγωνιστικό της περιβάλλον.

Όσον αφορά τις εταιρίες παροχών συμβουλών μάνατζμεντ, ο Stewart αρχίζει την κριτική του από το γεγονός ότι όντας ο ίδιος άπειρος και χωρίς καμία επιχειρηματική εκπαίδευση έμπαινε σε επιχειρήσεις πελατών - επιχειρήσεις με ιστορία και έμπειρα στελέχη - για να τους δείξει πως να κάνουν τη δουλειά τους. Τα πράγματα, βέβαια, δεν είναι τόσο απλά. Κατά κανόνα οι σύμβουλοι εμφανίζονται σε μια επιχείρηση όταν οι μάνατζερ ξέρουν ότι πρέπει να πάρουν κάποιες δύσκολες και δυσάρεστες αποφάσεις και δεν θέλουν ή δεν μπορούν να τις πάρουν. Ο Stewart θεωρεί τις εταιρίες συμβούλων υπεύθυνες για το ότι βλέπουν πολλά επιχειρηματικά θέματα πολύ στενά, ως θέματα οικονομικής απόδοσης, αγνοώντας τις ευρύτερες κοινωνικές τους συνέπειες. Στο βαθμό που πολλοί σύμβουλοι προσπαθούν να κάνουν επιχειρήσεις πιο αποδοτικές και κερδοφόρες γρήγορα (διάβαζε: απολύσεις), ο Stewart έχει δίκιο. Αλλά υπάρχουν και σύμβουλοι με άλλη νοοτροπία που κοιτάνε στο επιχειρηματικό πνεύμα και στην ανάπτυξη (συμπεριλαμβάνω το γραφείο μας σ' αυτές) και που προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις και εμπειρίες στην επιδίωξη της.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι κάθε κλάδος χρειάζεται πάντα κάποιον που να κρατάει ένα καθρέφτη μπροστά του, να ξεσκεπάζει και να εξετάζει τις αδυναμίες του και τα ελαττώματα του. Το βιβλίο αυτό είναι χρήσιμο από αυτήν την άποψη, αλλά από την άλλη η βαλίτσα πάει μακριά και γίνεται κουραστική. Για να το πω πιο... φιλοσοφικά, το ρητό «το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν» δεν ισχύει για το βιβλίο αυτό. Ισχύει όμως για ένα άρθρο του Stewart με τον ίδιο τίτλο όπως του βιβλίου στο εξαιρετικό αμερικανικό περιοδικό Atlantic Monthly του Ιουνίου 2006. Όλες οι ιδέες αυτές είχαν παρουσιασθεί εκεί πολύ πιο αποτελεσματικά και συνοπτικά απ' ότι στο βιβλίο του.

[book reviews 10.2009]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best