04.2008

bluewave : book reviews

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

το μάνατζμεντ δεν γίνεται με συνταγές
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Κάθε χρόνο εκδίδονται στις ΗΠΑ εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες επιχειρηματικά βιβλία. Υπάρχει τέτοια υπερπροσφορά ώστε εδώ και χρόνια έχουν ξεφυτρώσει επιχειρήσεις που διαθέτουν το ζουμί των βιβλίων αυτών για πολύ απασχολημένους μάνατζερ που δεν έχουν το χρόνο να τα διαβάσουν λεπτομερώς. Πολλά από τα βιβλία αυτά βασίζονται στις δραστηριότητες και στην επιτυχημένη πορεία συγκεκριμένων επιχειρήσεων. Κάθε συγγραφέας βρίσκει κάποια διαφορετική οπτική γωνία ανάλυσης της επιτυχίας τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι πάντα χρήσιμο για ένα μάνατζερ να εκτίθεται στο πως διάφορες επιχειρήσεις έχουν συμπεριφερθεί κάτω από διάφορες συνθήκες και τι αποτελέσματα έχουν επιτύχει. Εκεί που το θέμα κολλάει κάπως όμως είναι ότι τα βιβλία αυτά αναπόφευκτα καταλήγουν να γενικεύουν τα συμπεράσματα αυτά και να δίνουν συνταγές για όλους. Και οι συνταγές αυτές τυχαίνει να είναι το ουκ άνευ για εκδοτική επιτυχία. Όχι μόνο αυτό, αλλά δημιουργούν συχνά μόδες στο μάνατζμεντ και επιτρέπουν στους συγγραφείς τους να παρέχουν τις σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες. Μπορεί κανείς να γενικεύσει τρόπους επιχειρηματικής συμπεριφοράς και να δώσει συνταγές επιτυχίας;


The Halo Effect…and the Eight Other Business Delusions That Deceive Managers
By Phil Rosenzweig, Free Press, 2007



Το βιβλίο που βλέπουμε εδώ ασχολείται με αυτό ακριβώς το θέμα και το οποίο κριτικάρει πολλά γνωστά και δημοφιλή επιχειρηματικά βιβλία. Ο συγγραφέας είναι καθηγητής στην επιχειρηματική σχολή IMD της Λωζάνης και έχει μακροχρόνια πείρα ως μάνατζερ. Βασικό επιχείρημα του Rosenzweig είναι ότι πολλά από τα επιχειρηματικά βιβλία με τις συνταγές αυτές δεν βασίζονται ουσιαστικά σε επιστημονική ανάλυση αλλά απλώς περιγράφουν την πορεία διαφόρων επιχειρήσεων και έτσι μπορεί να είναι παραπλανητικά για τον αναγνώστη που μπορεί να πέσει στην παγίδα να νομίζει ότι αυτά τα γενικότερα συμπεράσματα αφορούν την περίπτωση του.

Μια βασική παρατήρηση του Rosenzweig είναι ότι πολλοί αναλυτές τείνουν να βλέπουν τις επιτυχίες μιας επιχείρησης κάτω από την επίδραση ενός φωτοστέφανου (εξ ου και ο τίτλος του βιβλίου), δηλ. κάποιων επιφανειακών γενικών χαρακτηριστικών της επιχείρησης πχ μια ικανή ηγεσία, μια καλή εταιρική κουλτούρα, μια καλή στρατηγική, κλπ που όμως δεν επιτρέπουν την βαθύτερη εξέταση των αιτίων της επιτυχίας της. Όπως πολύ σωστά παρατηρεί, η επιχειρηματική επιτυχία δεν είναι ούτε μόνιμη ούτε απόλυτη. Κάθε επιχείρηση έχει σκαμπανεβάσματα στην πορεία της και η επιτυχία της είναι πάντα σχετική με τους ανταγωνιστές της. Μπορεί πχ να βελτιώνει την απόδοση της σημαντικά αλλά να μένει πάντα πίσω από τους ανταγωνιστές της. Χρησιμοποιώντας διάφορα παραδείγματα επιχειρήσεων αναρωτιέται: πως είναι δυνατό η ίδια επιχείρηση με την ίδια ηγεσία, με την ίδια κουλτούρα, την ίδια στρατηγική, να είναι σε κάποιο σημείο επιτυχημένη και σε ένα άλλο με πολλά προβλήματα; Το συμπέρασμα του είναι ότι δεν είναι η επιχείρηση που άλλαξε αλλά το πως την βλέπουν οι διάφοροι αναλυτές των βιβλίων αυτών, επηρεασμένοι από την απόδοση της χωρίς να δίνουν προσοχή στα βαθύτερα αίτια της απόδοσης της.

Ένα άλλο πρόβλημα των βιβλίων αυτών είναι η σύγχυση αιτίων και αιτιατών. Ένα συχνό ρεφρέν πχ των βιβλίων αυτών είναι ότι επιχειρήσεις που είναι αναγκασμένες για διάφορους λόγους να αντικαθιστούν συχνά των προσωπικό τους υστερούν ενώ η μονιμότητα του προσωπικού οδηγεί σε καλή απόδοση. Ο Rosenzweig πολύ σωστά παρατηρεί ότι το αντίθετο είναι επίσης πιθανό. Ότι δηλαδή μια επιχείρηση με καλή απόδοση παρουσιάζει ευκαιρίες για σταθερή καριέρα και έτσι το προσωπικό της παραμένει και δεν χρειάζεται να ψάχνει για άλλες ευκαιρίες. Μια ακόμα πλάνη των βιβλίων αυτών είναι οι εύκολες και απλές ερμηνείες, πχ ότι όλα τα καλά οφείλονται σε ένα ικανό ηγέτη. Η επιτυχημένη πορεία μιας επιχείρησης είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων που δεν είναι ποτέ εύκολο να αναγνωρισθούν και να αναλυθούν. Αλλά επηρεασμένοι από τις φυσικές επιστήμες με τις νομοτελειακές εξισώσεις τους, έχουμε την τάση να ψάχνουμε για φόρμουλες που να περιγράφουν κάποια επιχειρηματική συμπεριφορά.

Ο Rosenzweig καταλήγει σε διάφορα συμπεράσματα που είναι καλά εδραιωμένα στην κοινή λογική. Για παράδειγμα, κάτι που έχει εφαρμοστεί από μια επιχείρηση επιτυχημένα μπορεί να μην έχει καμία απολύτως εφαρμογή σε μια άλλη. Ένα άλλο, το ότι η κακή απόδοση δεν είναι αναγκαστικά αποτέλεσμα κάποιων λαθών, όπως και η καλή απόδοση δεν είναι αναγκαστικά αποτέλεσμα κάποιων καλών αποφάσεων. Το επιχειρείν, η οποιαδήποτε στρατηγική, οι οποιεσδήποτε αποφάσεις εμπεριέχουν κινδύνους. Η πεμπτουσία του επιχειρείν και το καθήκον ενός μάνατζερ είναι πάντα να παίρνει τις καλύτερες αποφάσεις που μπορεί με βάση τις καλύτερες πληροφορίες που έχει στην διάθεση του και να τις εκτελεί με συνέπεια. Ορισμένες αποφάσεις θα ευοδωθούν και ορισμένες όχι. Θεωρίες, μόδες και ρετσέτες στο μάνατζμεντ δεν εγγυούνται απολύτως τίποτα. Είναι κάτι που ανεπιφύλακτα επικροτούμε μια και είναι και είναι ένα από τα βασικά πιστεύω του γραφείου μας.

[book reviews 04.2008]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best