07.2005

bluewave : finance

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

πολιτική μερισμάτων: βασική στο χρηματοοικονομικό μάνατζμεντ της επιχείρησης

Στις 23.5.2005 η διαδικτυακή έκδοση του Βήματος είχε ένα άρθρο του Χρ. Κορφιάτη με τίτλο "Μερίσματα ρεκόρ δίνουν οι βιομηχανίες". Σύμφωνα με το άρθρο οι βιομηχανίες υιοθετούν πολύ γενναιόδωρη πολιτική μερισμάτων για το 2005 και θα δώσουν στους μετόχους τους μερίσματα αυξημένα κατά 30% σε σχέση με το 2004. Με αφορμή τις εξελίξεις αυτές ας δούμε συνοπτικά το θέμα της πολιτικής μερισμάτων, μιας πολύ σημαντικής πλευράς του χρηματοοικονομικού μάνατζμεντ μιας επιχείρησης.

Σε θεωρητικό επίπεδο έχουν εκφραστεί διάφορες γνώμες για την πολιτική μερισμάτων. Από την μία πλευρά είναι όσοι πιστεύουν ότι η μερισματική πολιτική δεν έχει καμία σημασία και από την άλλη όσοι πιστεύουν ότι υπάρχει κάποια βέλτιστη πολιτική που μεγιστοποιεί την αξία της επιχείρησης. Στο πρώτο στρατόπεδο ανήκουν οι γνωστοί νομπελίστες Μiller και Μodigliani της διάρθρωσης κεφαλαίων, οι οποίοι πρεσβεύουν ότι η πολιτική μερισμάτων δεν έχει καμία απολύτως επίδραση στην αξία της επιχείρησης. Με άλλα λόγια η οποιαδήποτε πολιτική είναι βέλτιστη. Οι παραδοχές που χρησιμοποίησαν στην ανάπτυξη της θεωρίας τους όμως δεν είναι ρεαλιστικές και έτσι η προσέγγιση τους, αν και πολύ χρήσιμη, παραμένει θεωρητική.

Στο δεύτερο στρατόπεδο ανήκουν δύο άλλες θεωρίες. Η μία είναι η λεγόμενη "κάλλιο πέντε και στο χέρι" ("a bird in the hand") σύμφωνα με την οποία οι επενδυτές προτιμούν να εισπράττουν μερίσματα σήμερα παρά κέρδη από επενδύσεις της επιχείρησης μελλοντικά. Με άλλα λόγια, τα σημερινά μερίσματα έχουν μικρότερο ρίσκο από τα μελλοντικά κέρδη. Η άλλη θεωρία του στρατοπέδου αυτού βασίζεται στην έννοια της αντιπροσώπευσης (agency) που είναι κεντρική στο χρηματοοικονομικό μάνατζμεντ. Σε πολλές περιπτώσεις οι μάνατζερ μιας επιχείρησης αντί να επιδιώκουν το συμφέρον των μετόχων, πολύ συχνά επιδιώκουν τα δικά τους συμφέροντα. Το αποτέλεσμα είναι κάποια ασυμμετρία πληροφοριών μεταξύ μάνατζερ και μετόχων. Με άλλα λόγια οι εντός της επιχείρησης ξέρουν πολύ περισσότερα απ' ότι οι εκτός. Έτσι η διανομή μερισμάτων είναι ένα σινιάλο ότι η επιχείρηση πάει καλά και έτσι οι επενδυτές την προτιμούν γιατί παρέχει κάποιες πληροφορίες για την οικονομική υγεία της.

Στην πράξη υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι επενδυτές όντως προτιμούν την διανομή μερισμάτων. Στο χρηματοοικονομικό μάνατζμεντ άλλωστε η αξία της μετοχής μιας επιχείρησης δεν είναι παρά η παρούσα αξία των μελλοντικών διανομών μερισμάτων. Πολλοί επενδυτές όμως διαφωνούν και θεωρούν ότι τα κέρδη μιας επιχείρησης πρέπει να επανεπενδύονται από την ίδια την επιχείρηση παρά να διανέμονται. Κάτι τέτοιο είναι πολύ συνηθισμένο σε νέες επιχειρήσεις και σε νέους αναδυόμενους κλάδους με μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης. Οι επιχειρήσεις σε ώριμους κλάδους αντίθετα προτιμούν την διανομή μερισμάτων. Μια χαρακτηριστική περίπτωση της διαφοράς αυτής είναι η γνωστή Microsoft που μόλις πρόσφατα ανακοίνωσε τη διανομή μερισμάτων για πρώτη φορά στην σχεδόν 30χρονη ιστορία της και που δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η επίσημη αναγνώριση του ότι μπαίνει στην ώριμη φάση της και δεν έχει μπροστά της επενδυτικές ευκαιρίες του παρελθόντος. Τα ποσά αυτά μπορούν να επενδυθούν από τους ίδιους τους επενδυτές πιο αποδοτικά.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι μερισματικής πολιτικής. Στην πράξη οι περισσότερες επιχειρήσεις ακολουθούν την αρχή των υπολειμματικών μερισμάτων. Σύμφωνα με την αρχή αυτή η επιχείρηση διαθέτει τα κέρδη της πρώτα στην ικανοποίηση των επενδυτικών ευκαιριών και διανέμει οποιοδήποτε υπόλειμμα ως μέρισμα. Η αρχή αυτή ακολουθείται από επιχειρήσεις σε διάφορους βαθμούς. Οι επιχειρήσεις με τακτικές διανομές μερισμάτων ακολουθούν δύο βασικές πολιτικές: ή τα μερίσματα είναι ένα συγκεκριμένο ποσοστό των κερδών ή τα μερίσματα είναι ενός ο συγκεκριμένου ύψους που βέβαια μπορεί να αυξάνεται τακτικά. Το ύψος της διανομής δεν είναι θέμα μαθηματικού προσδιορισμού αλλά είναι στην κρίση των μάνατζερ που προσπαθούν να ικανοποιούν όλες τις οικονομικές επιδιώξεις της επιχείρησης, καθώς η διανομή μερισμάτων επηρεάζει την διάρθρωση κεφαλαίων, την τιμή της μετοχής, και το κόστος κεφαλαίων της επιχείρησης.

Το παραπάνω άρθρο του Βήματος εκφράζει απορίες για το κατά πόσον είναι επιθυμητή κάποια τέτοια γενναιόδωρη πολιτική δεδομένου ότι τόσο ο όγκος της μεταποιητικής δραστηριότητας παρουσιάζει πτώση όσο και γιατί ο νέος αναπτυξιακός νόμος δίνει μεγάλες ευκαιρίες μελλοντικών επενδύσεων. Η πολιτική αυτή όμως μπορεί απλώς να σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις αυτές βλέπουν το μέλλον ακόμα λαμπρότερο, κάτι που και το ίδιο άρθρο παραδέχεται αν και κάπως χλιαρά.

[finance 07.2005]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best