10.2002

bluewave : strategy

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

κίνητρα και ανταμοιβές στην εκτέλεση στρατηγικής

Βλέπουμε αλλού τα βασικά στοιχεία της εκτέλεσης μιας στρατηγικής όπως η οργάνωση της επιχείρησης, η εταιρική κουλτούρα, οι προϋπολογισμοί και η διοικητική υποστήριξη. Η θέσπιση των κατάλληλων κινήτρων για μια στρατηγική είναι ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της εκτέλεσης της.

Πολλές επιχειρήσεις στην επιδίωξη κάποιας στρατηγικής χρησιμοποιούν διαφόρων ειδών κίνητρα (αλλά και αντικίνητρα) για τους εργαζόμενους, όπως διαφόρων ειδών χρηματικές απολαβές (μισθούς, μπόνους, πριμ, συμμετοχή στα κέρδη κλπ), απονομή μετοχών, προαγωγές, αναγνώριση, κριτική, επέκταση ή περιορισμό των ευθυνών τους, αυτονομία στη λήψη αποφάσεων, μεταθέσεις σε ελκυστικές γεωγραφικές περιοχές κλπ. Το βασικό καθήκον του μάνατζερ που σχεδιάζει ένα συγκεκριμένο σύστημα κινήτρων είναι να το συνδέσει στενά με τους παράγοντες που είναι απαραίτητοι για την επιτυχία της στρατηγικής της. Πρέπει πάντα να υπάρχουν κίνητρα με νόημα και συνέπειες για την καριέρα των εργαζομένων αλλιώς πολλοί λίγοι εργαζόμενοι θα δώσουν την απαιτούμενη σημασία σε οποιοδήποτε στρατηγικό σχέδιο.

Βασική μέριμνα των πιο επιτυχημένων επιχειρήσεων είναι να έχουν δομές κινήτρων που να εμπνέουν τους εργαζόμενους ώστε να έχουν κάποια θετική στάση απέναντι στις επιδιώξεις των επιχειρήσεων και να συμμετέχουν σ' αυτές με ενθουσιασμό. Πολλές επιχειρήσεις προτιμούν ένα μίγμα θετικών και αρνητικών κινήτρων, τα οποία όμως μπορεί εύκολα να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα, δημιουργώντας πχ ανασφάλεια, φόβο, άγχος στον τόπο δουλειάς κλπ. (Ο Νίκος Δήμου σε ένα παλιό αφορισμό του είχε συνοψίσει το ελληνικό μάνατζμεντ με τη φράση "αντί κίνητρα, η σφαλιάρα τυου Καραγκιόζη"...) Οι περισσότερες επιχειρήσεις προτιμούν τα θετικά κίνητρα γιατί με τον τρόπο αυτό μπορούν να κερδίσουν εύκολα την συναίνεση των εργαζομένων. Προφανώς, θετικά κίνητρα και ανταμοιβές κάνουν τους εργαζομένους να δείχνουν μεγαλύτερο ενθουσιασμό και να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια στη δουλειά τους απ' ότι τα αρνητικά.

Το τι κίνητρα πρέπει να χρησιμοποιήσει κανείς σε μια συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται από το πόσο δύσκολη είναι η εκτέλεση της στρατηγικής του. Εξυπακούεται ότι λόγια και παραινέσεις έχουν πολύ σύντομο χρόνο ζωής στην δημιουργία της κατάλληλης νοοτροπίας. Η ανεύρεση των κατάλληλων κινήτρων απαιτεί ευρηματικότητα και συνεχή προσοχή. Απαιτεί ακόμα να ξέρουν οι μάνατζερ τι είναι αυτό που κινητοποιεί τους εργαζόμενους της επιχείρησης τους.

Το πρώτο βήμα στην δημιουργία κινήτρων είναι ο προσδιορισμός θέσεων και καθηκόντων στην επιχείρηση. Αυτό επιτυγχάνεται με βάση τα αποτελέσματα που επιδιώκει η στρατηγική της επιχείρησης και όχι με βάση τα καθήκοντα που πρέπει να εκτελούνται σε κάθε θέση. Είναι σημαντικό η προσοχή των εργαζομένων να συγκεντρώνεται στο τι πρέπει να επιτευχθεί από την επιχείρηση και όχι στο τι πρέπει να κάνουν. Σε οποιαδήποτε δραστηριότητα η εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων δεν οδηγεί αναγκαστικά και σε ορισμένα αποτελέσματα. Έτσι είναι σημαντική η έμφαση στην επίτευξη στόχων - για άτομα, ομάδες εργαζομένων, τμήματα μιας επιχείρησης, για όλη την επιχείρηση - γιατί οδηγεί σε κλίμα επιδίωξης αποτελεσμάτων παρά απλής εκτέλεσης καθηκόντων. Σε κάθε επίπεδο και τμήμα υπάρχουν πολλά στρατηγικά κριτήρια απόδοσης: στο επίπεδο επιχείρησης η κερδοφορία, τα μερίδια αγοράς, οι πωλήσεις, ο ρυθμός ανάπτυξης. Στο τμήμα παραγωγής η παραγωγικότητα, το κόστος, η ποιότητα, η απόδοση του εξοπλισμού, το καλό εργασιακό κλίμα. Στο τμήμα μάρκετινγκ ο όγκος πωλήσεων, ο βαθμός διείσδυσης σε διάφορες αγορές, η αποτελεσματικότητα της διαφήμισης, ο βαθμός επιτυχίας νέων προϊόντων. Ας σημειωθεί ότι τα περισσότερα από τα κριτήρια αυτά είναι ποσοτικά αν και υπάρχουν πολλά που είναι ποιοτικά (πχ το εργασιακό κλίμα, το ηθικό των εργαζομένων, η ικανοποίηση των πελατών κλπ.)

Το επόμενο βήμα στη δημιουργία κινήτρων είναι η επιβράβευση της σωστής απόδοσης και της επίτευξης στόχων. Βασικό στοιχείο στην περίπτωση αυτή είναι η σύνδεση της οποιασδήποτε ανταμοιβής με την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Δεν αρκεί να κάνει κανείς καλή δουλειά. Αν η δουλειά αυτή δεν είναι συνδεδεμένη με συγκεκριμένα αποτελέσματα έχει απλώς σπαταληθεί. Είναι το καθήκον του μάνατζερ να δημιουργεί το κατάλληλο κλίμα που να καθοδηγεί συνεχώς του εργαζομένους προς του στόχους αυτούς. Εννοείται βέβαια ότι σε μια σύγχρονη επιχείρηση κάτι τέτοιο είναι αδιανόητο χωρίς τα κατάλληλα οικονομικά κίνητρα.

Η εμπειρία από πολλές επιτυχημένες επιχειρήσεις έχει δείξει ότι μερικά στοιχεία είναι απαραίτητα στην θέσπιση κινήτρων και ανταμοιβών. Πρώτον, τα κίνητρα αυτά πρέπει να είναι ένα σημαντικό μέρος της συνολικής αμοιβής των εργαζομένων (και σημαντικό θεωρείται κάτι παραπάνω από 20% της συνολικής αμοιβής των εργαζομένων). Δεύτερον, πρέπει να δίνονται σε όλους τους εργαζόμενους, όχι μόνο στα ηγετικά στελέχη. Τρίτον, η απονομή πρέπει να γίνεται δίκαια και να στηρίζεται σε ρεαλιστικά κριτήρια. Τέταρτον, τα κίνητρα πρέπει να είναι στενά συνδεδεμένα με συγκεκριμένους στόχους του στρατηγικού σχεδίου (και όχι με ό,τι βολεύει τους μάνατζερ) και πέμπτον, οι στόχοι που τίθενται για ένα εργαζόμενο πρέπει να είναι τέτοιοι ώστε η επίτευξη τους να μπορεί να επηρεασθεί από τον ίδιο τον εργαζόμενο.

Ας σημειωθεί πάλι ότι τα κίνητρα και οι ανταμοιβές είναι από τα πλέον αποτελεσματικά όπλα που έχει στη διάθεση του ένας μάνατζερ για την εκτέλεση μιας στρατηγικής και πρέπει να χρησιμοποιούνται δημιουργικά και έξυπνα για να επιτυγχάνουν ευθυγράμμιση των συμφερόντων επιχείρησης και εργαζομένων. Το πως τα κίνητρα αυτά θεσπίζονται, σε τι αποβλέπουν, τι επιβραβεύουν, τι κλίμα δημιουργούν είναι θέμα κάθε επιχείρησης, όπως μας δείχνουν δύο κλασικά παραδείγματα, της Nucor και της Lincoln Electric.

[strategy 10.2002]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best