04.2001

bluewave : strategy

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

η λειτουργική οργάνωση της επιχείρησης: στρατηγικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Βλέπουμε αλλού την δομή της επιχείρησης σε σχέση με την στρατηγική της. Εδώ αρχίζουμε να εξετάζουμε τις διάφορες μορφές οργάνωσης επιχειρήσεων και τα στρατηγικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα τους.

Ο πιο συνηθισμένος τρόπος οργάνωσης είναι η λειτουργική οργάνωση, δηλ. η οργάνωση της επιχείρησης με βάση λειτουργικά τμήματα που εξειδικεύονται σε κάποια επιχειρηματικά καθήκοντα και δραστηριότητες. Η πλέον τυπική τέτοια οργάνωση περιλαμβάνει τμήματα έρευνας & ανάπτυξης, τεχνικό, παραγωγής, μάρκετινγκ, ανθρώπινων πόρων και χρηματοοικονομικό. Το κάθε τμήμα έχει τον επικεφαλής του που βρίσκεται στην ιεραρχία αμέσως κάτω από τον επικεφαλής της επιχείρησης. Η οργάνωση αυτή μπορεί να πάρει πολλές μορφές ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της επιχείρησης. Μια μορφή τέτοιας οργάνωσης είναι γύρω από την παραγωγική διαδικασία με τμήματα που εξειδικεύονται σε κάποιες συγκεκριμένες δραστηριότητες όπως πχ τμήματα προμήθειας πρώτων υλών, ελέγχου ποιότητας κλπ.

Ο τρόπος αυτός οργάνωσης είναι από τους πλέον συνηθισμένους και αρμόζει κατά κανόνα σε επιχειρήσεις με μία μόνο δραστηριότητα ή ένα κυρίως προϊόν, καθώς και σε καθετοποιημένες επιχειρήσεις, γιατί επιτρέπει τόσο στο ανθρώπινο δυναμικό όσο και στους πόρους των τμημάτων να αναπτύξουν κάποια εξειδίκευση στον τομέα των αρμοδιοτήτων τους που μπορεί να κάνει τη λειτουργία της επιχείρησης εξαιρετικά αποδοτική. Έτσι είναι ιδιαίτερα ελκυστικός για κλάδους στους οποίους κάποια λειτουργική δεξιότητα είναι μεγάλης σημασίας ή οι παραγωγικές διαδικασίες είναι επαναληπτικής φύσης και έτσι μπορούν να γίνουν πιο αποδοτικές με την εξειδίκευση αυτή. Ο τρόπος αυτός οργάνωσης επιτρέπει καλό κεντρικό έλεγχο της στρατηγικής και είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός όταν η στρατηγική της επιχείρησης επιβάλλει την ανάθεση συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων σε συγκεκριμένα τμήματα.

Το βασικό μειονέκτημα της λειτουργικής οργάνωσης είναι ότι η τμηματική εξειδίκευση μπορεί να δημιουργήσει τμήματα με την δική τους προσωπικότητα, κάνοντας έτσι τον στρατηγικό συντονισμό τους συχνά δύσκολο. Τα τμηματικά στελέχη ακόμα τείνουν να συσπειρώνονται γύρω από τις επιδιώξεις των τμημάτων τους, παρά της επιχείρησης ως συνόλου, και συχνά αναπτύσσουν τις δικές τους επιδιώξεις εις βάρος του συνόλου. Πολλές φορές μάλιστα η οργάνωση αυτή οδηγεί σε αντιζηλίες και συγκρούσεις ιδιαίτερα όταν υπάρχουν περιορισμένοι πόροι για διανομή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο επικεφαλής της επιχείρησης να πρέπει να συντονίζει και να εναρμονίζει συνεχώς αυτές τις τμηματικές επιδιώξεις προς όφελος της επιχείρησης, κάτι που απαιτεί χρόνο και δεξιότητες. Ένα άλλο μειονέκτημα είναι ότι μάνατζερ με ευρύτερες γνώσεις και εμπειρία έχουν δυσκολίες στην προαγωγή τους μια και η αναρρίχηση στην ιεραρχία γίνεται μέσα από τμήματα με κάποια εξειδίκευση.

Η επιδίωξη της τμηματικής εξειδίκευσης και βελτίωσης οδηγεί συχνά σε τμηματικές παρωπίδες και σε γραφειοκρατία καθώς και σε νοοτροπία που τις υποθάλπει, προκαλώντας ατροφισμό οποιουδήποτε επιχειρηματικού πνεύματος και φοβία απέναντι σε οποιαδήποτε αλλαγή. Είναι κάτι που μπορεί να καταδικάσει μια επιχείρηση στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία, όπου ο ανταγωνισμός επιβάλλει πολύ γρήγορα αντανακλαστικά και τόλμη στις συνεχείς αλλαγές των αγορών. Ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού είναι η συνεργασία των τμημάτων συνήθως μέσω διατμηματικών (cross-functional) ομάδων, που έχει τις καταβολές τους σε ιαπωνικές επιχειρήσεις και στο μάνατζμεντ της ολικής ποιότητας.

[strategy 04.2001]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best